Met een stoomkoker bereid je eten met hete stoom in plaats van het rechtstreeks in water te koken of in veel vet te bakken. Dat klinkt misschien als een kleine verandering, maar het heeft behoorlijk wat voordelen. Groenten blijven vaak knapperiger, smaken kunnen beter behouden blijven en je kunt verschillende ingrediënten tegelijk klaarmaken.
Een elektrische stoomkoker is daarbij bijzonder makkelijk. Je vult het waterreservoir, doet de ingrediënten in de stoommandjes en het apparaat doet de rest. Met meerdere lagen kun je zelfs aardappelen, groenten en vlees of vis tegelijkertijd bereiden.
In dit artikel lees je hoe een elektrische stoomkoker precies werkt, waar je op moet letten bij het kopen en hoe lang verschillende voedingsmiddelen moeten stomen. Ook kijken we naar de verschillen met een stoompan en een los stoommandje voor op het fornuis.
Inhoudsopgave
- Wat is een stoomkoker?
- Beste stoomkokers
- Hoe werkt een elektrische stoomkoker precies?
- Stoomkoker met meerdere compartimenten: een complete maaltijd tegelijk Waarom is stomen gezond?
- Stomen voor een betere smaak en structuur
- Hoeveel water doe je in een stoomkoker?
- Hoe lang moet je eten stomen?
- Stoomtijden voor groenten, aardappelen, vlees en vis
- Stoomkoker voor groenten
- Aardappelen stomen
- Vlees en kip stomen
- Vis stomen
- Rijst stomen in een stoomkoker
- Babyvoeding stomen
- Stoominzet, stoommandje en stoompan: wat is het verschil?
- Elektrische stoomkoker of stoompan?
- Stoommandje gebruiken in een gewone pan
- Waar moet je op letten bij een elektrische stoomkoker?
- Een stoomkoker met één of meerdere niveaus
- Kun je bevroren eten stomen?
- Kun je eieren stomen?
- Kun je brood en deeg stomen?
- Zo voorkom je dat eten te nat wordt
- Schoonmaken van een stoomkoker
- Veelgemaakte fouten bij stomen
- Is een stoomkoker het kopen waard?
- Ervaringen
Wat is een stoomkoker?
Een stoomkoker is een apparaat of pan waarmee je voedsel gaart door middel van stoom. Het eten ligt daarbij niet in het water. Onder het voedsel wordt water verwarmd, waardoor stoom ontstaat. Die hete stoom stijgt omhoog en verwarmt het eten.
Met een elektrische stoomkoker gaat dit automatisch. Het apparaat heeft een waterreservoir en daarboven één of meerdere stoommandjes. Je kunt de mandjes boven elkaar plaatsen, waardoor je verschillende ingrediënten tegelijk kunt bereiden.
Een stoomkoker wordt vooral gebruikt voor groenten, aardappelen, vis, kip en rijst. Maar je kunt er meer mee doen dan veel mensen in eerste instantie denken. Ook eieren, dumplings, broodjes en bepaalde desserts kunnen met stoom worden bereid.
De termen elektrische stoomkoker, stoomapparaat en stomer worden soms door elkaar gebruikt. Bij het zoeken naar een stoomkoker kom je daarnaast veel handmatige oplossingen tegen, zoals een stoompan, stoominzet of stoommandje. Die werken volgens hetzelfde basisprincipe, maar worden op het fornuis gebruikt.
Beste stoomkokers
Bij de beste stoomkokers vind je alle stoomkokers met een score van 5 sterren. Let bij het vergelijken niet alleen op het aantal mandjes of de maximale inhoud. Vooral de manier waarop je de stoomkoker in de praktijk gebruikt maakt verschil.
Een goede elektrische stoomkoker is eenvoudig te vullen, heeft een bruikbaar waterreservoir en maakt het mogelijk om verschillende ingrediënten tegelijk te bereiden. Ook het schoonmaken is belangrijk. Een apparaat dat na iedere maaltijd uit elkaar moet worden gehaald en lastig schoon te krijgen is, wordt al snel minder vaak gebruikt.
Alle tips voor bij het kiezen van de voor jou persoonlijk beste stoomkoker vind je hier onder.
Hoe werkt een elektrische stoomkoker precies?
Een elektrische stoomkoker werkt eigenlijk heel eenvoudig. Onderaan zit een reservoir waarin je water doet. Een elektrisch verwarmingselement brengt dit water aan de kook. De ontstane stoom wordt vervolgens naar boven geleid, waar de stoommandjes met het voedsel staan.
De hete stoom omringt het voedsel en geeft zijn warmte af. Daardoor wordt het eten gaar.
Het grote verschil met koken is dat het voedsel niet rechtstreeks in het water ligt. Bij koken wordt het eten omgeven door heet water. Bij stomen komt vooral hete waterdamp met het voedsel in contact.
Een elektrische stoomkoker houdt het proces bovendien zelf op gang. Je hoeft niet voortdurend op een pan te letten. Bij veel apparaten kun je een bereidingstijd instellen waarna het apparaat stopt of overschakelt naar warmhouden.
Een praktisch voordeel is dat je daardoor meerdere dingen tegelijk kunt doen. De stoomkoker staat op het aanrecht te werken terwijl je ondertussen de rest van de maaltijd klaarmaakt.
Stoomkoker met meerdere compartimenten: een complete maaltijd tegelijk
Een van de handigste eigenschappen van een stoomkoker is dat je verschillende ingrediënten boven elkaar kunt bereiden.
Onderin kunnen bijvoorbeeld aardappelen liggen, daarboven broccoli en wortel en bovenin vis of kip. Alles wordt door dezelfde stoom verwarmd.
Daarbij moet je wel rekening houden met de verschillende bereidingstijden. Aardappelen hebben bijvoorbeeld veel langer nodig dan kleine stukjes broccoli. Je kunt daarom het ingrediënt met de langste bereidingstijd als eerste in de stoomkoker doen en de andere lagen later toevoegen.
Dat is een veel handiger manier om met meerdere niveaus te werken dan alles vanaf het begin tegelijk in de mandjes te leggen.
Ook de positie in de stoomkoker kan verschil maken. De onderste laag krijgt doorgaans als eerste en meest direct de hete stoom. Een voedingsmiddel dat snel gaar is, kun je daarom beter niet automatisch helemaal onderin leggen.
Met een beetje planning kun je zo een complete maaltijd bereiden zonder drie pannen op het fornuis te hebben staan.
Waarom is stomen gezond?
Stomen wordt vaak een gezonde bereidingsmethode genoemd. Daar zit een goede reden achter.
Bij koken ligt het voedsel rechtstreeks in een grote hoeveelheid water. Sommige in water oplosbare voedingsstoffen kunnen daardoor gedeeltelijk in het kookwater terechtkomen. Bij stomen komt het voedsel veel minder direct met water in aanraking.
Dat betekent niet dat gestoomd eten automatisch gezonder is dan ieder ander bereidingsproces. De totale maaltijd blijft natuurlijk veel belangrijker. Maar stomen maakt het gemakkelijk om groenten te bereiden zonder boter, olie of andere vetten nodig te hebben.
Ook hoef je groenten niet helemaal zacht te koken. Door ze kort te stomen kunnen ze juist stevig en knapperig blijven.
Voor mensen die meer groenten willen eten, is dat een praktisch voordeel. Broccoli, wortel, bloemkool, sperziebonen en veel andere groenten worden door stomen geen slappe massa.
Stomen voor een betere smaak en structuur
Het verschil proef je vooral bij groenten.
Een lang gekookte broccoli kan zacht worden en een deel van zijn smaak verliezen. Kort gestoomde broccoli blijft steviger en heeft vaak een duidelijkere groentesmaak.
Ook wortel, asperges, sperziebonen en bloemkool kunnen mooi stevig blijven wanneer je ze niet te lang stoomt.
Stomen betekent trouwens niet dat je eten flauw hoeft te zijn. Omdat je tijdens het stomen weinig smaakstoffen wegspoelt, kun je na het bereiden juist heel gericht kruiden, specerijen, citroensap, verse kruiden of een beetje olie toevoegen.
Bij vis werkt stomen bijvoorbeeld goed met citroen, dille en een beetje peper. Bij groenten kun je na het stomen pas bepalen of er nog iets nodig is. Vaak heb je dan verrassend weinig nodig.
Hoeveel water doe je in een stoomkoker?
Gebruik voldoende water om de gewenste stoomtijd te halen, maar vul het reservoir niet automatisch helemaal tot de maximale markering.
De juiste hoeveelheid hangt af van de stoomkoker en de bereidingstijd. Bij een korte bereiding van groenten heb je minder water nodig dan wanneer je een grote hoeveelheid aardappelen lang moet stomen.
Belangrijk is dat het water tijdens het stomen niet volledig opraakt. Een elektrisch apparaat heeft daarom meestal een minimum- en maximumniveau aangegeven.
Doe het water bij voorkeur in het reservoir en niet bij het voedsel. Het eten hoort door de stoom gaar te worden en niet doordat het in water staat.
Een handige gewoonte is om na gebruik even te controleren hoeveel water er nog over is. Zo krijg je vanzelf een gevoel voor hoeveel water jouw gebruikelijke maaltijden nodig hebben.
Hoe lang moet je eten stomen?
Er bestaat geen universele stoomtijd. De grootte van de stukken maakt bijvoorbeeld enorm veel verschil.
Een hele aardappel heeft veel langer nodig dan kleine aardappelblokjes. Een dikke wortel duurt langer dan dunne plakjes. En een groot stuk kip heeft meer tijd nodig dan kleine stukjes.
De onderstaande tijden zijn daarom richtlijnen. Controleer bij vlees en vis altijd of het voedsel volledig gaar is.
Stoomtijden voor groenten, aardappelen, vlees en vis
| Product | Gemiddelde stoomtijd |
|---|---|
| Broccoli in roosjes | 5-8 minuten |
| Bloemkool in roosjes | 8-12 minuten |
| Wortel in plakjes | 8-12 minuten |
| Sperziebonen | 8-12 minuten |
| Doperwten | 3-5 minuten |
| Asperges | 5-10 minuten |
| Courgette | 5-8 minuten |
| Spinazie | 3-5 minuten |
| Paprika | 5-8 minuten |
| Zoete aardappel in blokjes | 12-18 minuten |
| Aardappel in blokjes | 15-20 minuten |
| Kleine hele aardappelen | 20-30 minuten |
| Kipfilet | ongeveer 15-25 minuten |
| Kip in kleine stukken | ongeveer 10-15 minuten |
| Witvisfilet | ongeveer 8-15 minuten |
| Zalmfilet | ongeveer 10-15 minuten |
| Garnalen | ongeveer 5-8 minuten |
De tijden kunnen behoorlijk verschillen door de hoeveelheid voedsel, de grootte van de stukken en het type stoomkoker.
Bij groenten kun je tijdens het stomen eenvoudig even controleren of de gewenste structuur is bereikt. Voor vlees en vis is gaarheid belangrijker dan alleen de klok. Kip moet volledig gaar zijn en ook bij vis moet je controleren of het midden goed is verwarmd.
Stoomkoker voor groenten
Groenten zijn misschien wel de belangrijkste reden om een stoomkoker te kopen.
Vrijwel iedere groente heeft zijn eigen ideale moment waarop hij gaar maar nog stevig is. Dat is precies waar stomen goed tot zijn recht komt.
Je hoeft groenten bovendien niet allemaal tegelijk in de stoomkoker te doen. Begin bijvoorbeeld met wortel en aardappelen en voeg broccoli pas later toe.
Zo kun je groenten met verschillende bereidingstijden toch tegelijkertijd op tafel krijgen.
Een andere goede gewoonte is om groenten niet standaard te schillen. Veel groenten kunnen prima met schil worden gestoomd, zolang je ze goed schoonmaakt en de schil geschikt is om te eten. Bij aardappelen kan dat bijvoorbeeld prima.
Aardappelen stomen
Aardappelen kunnen uitstekend in een stoomkoker worden bereid. Ze worden gaar zonder dat ze vol water komen te staan.
Snijd grote aardappelen eventueel in gelijke stukken. Het woord “gelijke” is hierbij belangrijker dan het precieze formaat. Als alle stukken ongeveer even groot zijn, worden ze ook ongeveer tegelijk gaar.
Gestoomde aardappelen zijn lekker als gewone maaltijd, maar ook geschikt om later te gebruiken voor bijvoorbeeld een aardappelsalade.
Prik met een vork in de aardappel om te controleren of hij gaar is. Wanneer de vork er gemakkelijk in gaat, zijn de aardappelen meestal klaar.
Vlees en kip stomen
Vlees en kip kunnen met stoom worden bereid, hoewel deze bereidingswijze vooral interessant is voor bepaalde soorten vlees.
Kipfilet kan bijvoorbeeld sappig blijven wanneer je hem rustig stoomt. Je mist daarbij wel de bruine korst die je krijgt door bakken of grillen.
Dat hoeft geen probleem te zijn. Je kunt gestoomde kip eventueel kort aanbakken nadat hij gaar is. Je combineert dan de gelijkmatige garing van stomen met de smaak van een gebakken buitenkant.
Bij vlees is het belangrijk om niet alleen naar de tijd te kijken. De dikte van het stuk bepaalt sterk hoe snel de binnenkant gaar wordt.
Vis stomen
Vis is bijzonder geschikt voor de stoomkoker. Een visfilet kan zacht en sappig blijven en valt tijdens het bereiden vaak mooi uit elkaar.
Omdat vis een vrij subtiele smaak heeft, kun je tijdens het stomen al smaakmakers toevoegen. Denk aan citroen, gember, knoflook of verse kruiden.
Leg de vis niet te dicht op elkaar. De stoom moet rondom het voedsel kunnen komen.
Controleer de vis tegen het einde van de bereiding. Zodra het vlees gemakkelijk loslaat en de binnenkant niet meer rauw is, is de vis klaar.
Rijst stomen in een stoomkoker
Rijst kun je in sommige stoomkokers bereiden, maar de manier waarop verschilt per apparaat. Vaak heb je hiervoor een speciaal rijstbakje of een geschikte schaal nodig.
De rijstkoker blijft echter de meest voor de hand liggende keuze als je vooral rijst wilt bereiden. Een rijstkoker is speciaal ontworpen voor het koken van rijst en biedt daarvoor meer mogelijkheden.
Gebruik een stoomkoker vooral wanneer rijst onderdeel is van een complete maaltijd die je toch al aan het stomen bent.
Babyvoeding stomen
Een stoomkoker kan handig zijn voor het bereiden van verse ingrediënten voor babyvoeding. Groenten, aardappelen en bepaalde andere ingrediënten kunnen zacht worden gestoomd voordat je ze fijnmaakt.
Het voordeel is dat je zonder veel water kunt werken en kleine hoeveelheden afzonderlijk kunt bereiden.
Voor het daadwerkelijk maken en bewaren van babyvoeding zijn er speciale babyvoedingmakers. Daarvoor is een apart artikel geschikter, omdat daar meer komt kijken bij hoeveelheden, structuur, bewaren en combineren van ingrediënten.
Stoominzet, stoommandje en stoompan: wat is het verschil?
Een stoommandje is een losse mand waarin je voedsel legt. Je zet het mandje bijvoorbeeld in of boven een pan met kokend water. Het eten komt niet in het water terecht, maar wordt door de stoom verwarmd.
Een stoominzet werkt volgens hetzelfde principe. Dit is meestal een inzetstuk dat in een gewone pan past. Je kunt daarmee van een normale pan relatief eenvoudig een soort stoompan maken.
Een stoompan is een pan die speciaal voor stomen is gemaakt. Vaak bestaat deze uit een onderste deel waarin water wordt verwarmd en een bovenste deel waarin het voedsel ligt.
Een elektrische stoomkoker heeft hetzelfde doel, maar heeft een eigen verwarmingselement. Je hebt daardoor geen fornuis nodig.
Elektrische stoomkoker of stoompan?
Een elektrische stoomkoker is vooral handig wanneer je regelmatig stoomt en het proces zo gemakkelijk mogelijk wilt maken. Je vult het reservoir, zet de ingrediënten erin en stelt de bereiding in.
Een stoompan is eenvoudiger. Je hebt geen elektrisch apparaat nodig en kunt hem gewoon op het fornuis gebruiken. Een stoominzet of stoommandje is nog eenvoudiger als je eerst wilt uitproberen of stomen iets voor je is.
De elektrische variant heeft vooral een voordeel wanneer je vaak meerdere dingen tegelijk wilt bereiden. De stoompan wint juist op eenvoud. Je hebt geen extra apparaat op het aanrecht en kunt dezelfde pan ook voor andere gerechten gebruiken.
Voor incidenteel gebruik is een stoommandje daardoor vaak al voldoende. Wie meerdere keren per week stoomt, kan meer hebben aan een elektrische stoomkoker.
Stoommandje gebruiken in een gewone pan
Je hebt helemaal geen speciale stoomkoker nodig om met stomen te beginnen.
Met een passend stoommandje of een stoominzet kun je een gewone pan gebruiken. Doe een laagje water in de pan, plaats het mandje erboven en zorg ervoor dat het voedsel het water niet raakt.
Breng het water aan de kook en doe daarna het deksel op de pan. De stoom blijft hierdoor grotendeels in de pan.
Let er wel op dat de pan niet droogkookt. Controleer bij langere bereidingen af en toe of er nog voldoende water aanwezig is.
Dit is bovendien een handige manier om eerst te ontdekken of je stomen prettig vindt voordat je een elektrische stoomkoker aanschaft.
Waar moet je op letten bij een elektrische stoomkoker?
Kijk allereerst naar de hoeveelheid voedsel die je meestal tegelijk wilt bereiden. Een klein huishouden heeft weinig aan een enorm apparaat als het meestal maar één of twee porties maakt.
Daarna is het aantal stoomlagen interessant. Meerdere niveaus zijn handig, maar alleen als je ze ook daadwerkelijk gebruikt.
Het waterreservoir verdient eveneens aandacht. Je wilt niet midden in een lange bereiding steeds water moeten bijvullen.
Kijk verder naar de bediening. Een eenvoudige timer kan al voldoende zijn. Extra programma’s zijn alleen nuttig als ze aansluiten bij wat je daadwerkelijk bereidt.
Ook het schoonmaken moet je niet vergeten. Een stoomkoker bestaat al snel uit meerdere mandjes, een deksel, een lekbak en een waterreservoir. Hoe gemakkelijker die onderdelen schoon te maken zijn, hoe groter de kans dat je het apparaat ook echt regelmatig gebruikt.
Een stoomkoker met één of meerdere niveaus
Een stoomkoker met meerdere niveaus klinkt op papier altijd aantrekkelijk. Je kunt immers meer eten tegelijk maken.
Toch is één groot stoommandje soms praktischer. Je hebt dan meer ruimte voor bijvoorbeeld een grote visfilet of een flinke hoeveelheid groenten.
Bij meerdere niveaus moet je bovendien rekening houden met de bereidingstijd. De onderste laag kan al gaar zijn terwijl bovenin het eten nog niet klaar is.
De beste keuze hangt daarom af van wat je meestal stoomt. Voor complete maaltijden zijn meerdere lagen erg handig. Voor grote stukken voedsel kan één ruime stoomruimte prettiger zijn.
Kun je bevroren eten stomen?
Ja, veel diepvriesgroenten kunnen rechtstreeks vanuit de diepvries in de stoomkoker.
Je hoeft ze meestal niet eerst volledig te ontdooien. Houd wel rekening met extra bereidingstijd en het feit dat bevroren voedsel de temperatuur tijdelijk verlaagt.
Bij diepvriesgroenten is stomen bovendien een gemakkelijke manier om snel een portie groenten te bereiden zonder eerst een pan water aan de kook te brengen.
Voor vlees en vis moet je de aanwijzingen voor het betreffende product volgen. De benodigde tijd kan bij bevroren producten aanzienlijk verschillen van die bij verse producten.
Kun je eieren stomen?
Ja. Eieren kunnen uitstekend in een stoomkoker worden bereid.
Het voordeel is dat je geen grote pan water hoeft te vullen. De gewenste gaarheid bereik je door de stoomtijd aan te passen.
Een zachtgekookt ei vraagt uiteraard minder tijd dan een hardgekookt ei. Omdat de exacte tijd afhankelijk is van onder meer de grootte en begintemperatuur van het ei, is het vooral een kwestie van een paar keer uitproberen.
Eenmaal de juiste tijd gevonden, kun je die eenvoudig steeds opnieuw gebruiken.
Kun je brood en deeg stomen?
In veel Aziatische keukens worden broodjes en deegproducten juist met stoom bereid. Denk bijvoorbeeld aan zachte gestoomde broodjes en dumplings.
Een stoomkoker is daarvoor heel geschikt. Het resultaat is anders dan bij bakken in een oven: de buitenkant wordt zacht in plaats van krokant.
Dat maakt een stoomkoker interessant voor meer dan alleen groenten en aardappelen. Wie graag verschillende keukens uitprobeert, ontdekt met een stoommandje of stoomkoker een behoorlijk nieuwe manier van koken.
Zo voorkom je dat eten te nat wordt
Stomen hoort voedsel niet nat te maken. Toch kan het resultaat soms waterig zijn.
Een belangrijke oorzaak is condens. De stoom slaat neer tegen het deksel en het vocht kan vervolgens op het voedsel druppelen.
Zorg daarom dat het deksel goed geplaatst is en open het tijdens het stomen niet voortdurend. Iedere keer dat je het deksel optilt, ontsnapt er bovendien veel warmte.
Doe ook niet te veel voedsel in één mandje. Wanneer alles op elkaar gepropt zit, kan de stoom minder goed tussen de stukken door bewegen.
Een gelijkmatige verdeling in het mandje geeft meestal een beter resultaat dan een zo vol mogelijke stoommand.
Schoonmaken van een stoomkoker
Na het stomen blijven er niet alleen voedselresten achter. Ook kalk uit het water kan zich in het waterreservoir afzetten.
Vooral bij hard leidingwater kan dat na verloop van tijd zichtbaar worden. Ontkalk het apparaat daarom volgens de aanwijzingen van de fabrikant.
De stoommandjes en het deksel kun je na gebruik het beste zo snel mogelijk schoonmaken. Gedroogde voedselresten zijn altijd lastiger te verwijderen dan verse resten.
Laat onderdelen na het schoonmaken goed drogen voordat je ze opbergt. Dat voorkomt een muffe geur en houdt het apparaat prettiger in gebruik.
Veelgemaakte fouten bij stomen
Een veelgemaakte fout is alles tegelijk in de stoomkoker leggen. Dat klinkt logisch, maar ingrediënten hebben verschillende bereidingstijden.
Ook wordt er vaak te veel voedsel in één mandje gedaan. Stoom heeft ruimte nodig om rondom het voedsel te komen.
Een andere fout is voortdurend het deksel optillen om te kijken of het al gaar is. Daarmee laat je juist veel warmte ontsnappen en verleng je de bereiding.
Verder wordt soms gedacht dat je eten alleen met stoom kunt bereiden als het helemaal puur moet blijven. Dat is niet nodig. Kruiden, specerijen, knoflook, gember en citroen kunnen juist veel smaak toevoegen.
En tot slot: kijk niet alleen naar de klok. Een stoomtijd is een richtlijn. De grootte van de stukken, de hoeveelheid voedsel en de temperatuur van het voedsel bij de start maken allemaal verschil.
Is een stoomkoker het kopen waard?
Voor iemand die regelmatig groenten, vis, aardappelen of andere ingrediënten stoomt, kan een elektrische stoomkoker erg handig zijn. Vooral de mogelijkheid om verschillende onderdelen van een maaltijd tegelijkertijd te bereiden maakt het apparaat interessant.
Wie maar af en toe stoomt, hoeft echter niet per se een elektrisch apparaat te kopen. Een stoommandje of stoominzet in een gewone pan kan dan precies hetzelfde basisprincipe bieden.
De meerwaarde van een elektrische stoomkoker zit vooral in het gemak. Je hoeft minder op de pan te letten en kunt meerdere lagen gebruiken. Daardoor kan stomen van een incidentele kooktechniek veranderen in een vaste manier om groenten, aardappelen, vis en complete maaltijden te bereiden.
De beste stoomkoker is daarom niet automatisch de grootste of meest uitgebreide. Kijk vooral naar de hoeveelheid die je kookt, de soorten eten die je wilt stomen en hoeveel gemak je belangrijk vindt. Als die drie bij elkaar passen, is de kans groot dat de stoomkoker geen apparaat wordt dat na een paar weken achter in een keukenkast verdwijnt.
Ervaringen
Heb je zelf ervaring met een elektrische stoomkoker, stoompan, stoommandje of stoominzet? Onder dit artikel kun je jouw eigen ervaringen plaatsen. Je kunt daar ook de ervaringen van andere gebruikers lezen en ontdekken welke stoomkokers in de praktijk goed bevallen.
Geef een reactie