Een leuk spel voor een kleuter vinden klinkt eenvoudig. Je loopt een speelgoedwinkel binnen en ziet tientallen dozen met vrolijke kleuren, bekende figuren en allerlei beloftes. Maar welk spel wordt thuis ook echt uit de kast gehaald?
Dat is misschien wel een betere vraag dan welk spel het meest educatief is.
Kleuters willen vooral spelen. Ze willen winnen, lachen, dingen ontdekken en soms gewoon lekker gek doen. Een spel waarbij ze ondertussen kleuren leren herkennen, tellen, onthouden of samen leren spelen, is natuurlijk mooi meegenomen. Maar een spel hoeft niet leerzaam te zijn om een goede aankoop te zijn.
In dit artikel kijken we daarom niet alleen naar educatieve spellen voor kleuters, maar vooral naar spellen waar een kleuter echt plezier aan kan beleven. Want juist een spel dat steeds opnieuw gespeeld wordt, heeft uiteindelijk de meeste waarde.
Hier vind je de hoogst gewaardeerde kleuterspellen
Bij de beste spellen voor kleuters vind je alle spellen die een 5 sterren waardering hebben gekregen, met volop mogelijkheden om hieruit een leuk geschikt spel te selecteren.
Welke spellen vinden kleuters leuk?
Kleuters zijn meestal tussen de vier en zes jaar oud. In die periode verandert er enorm veel. Een kind van vier kan nog moeite hebben met wachten op zijn beurt, terwijl een kind van vijf of zes al heel goed eenvoudige spelregels kan volgen.
Toch zijn er een paar eigenschappen die veel populaire kleuterspellen gemeen hebben.
Een spel werkt vaak goed als het snel begint, niet te lang duurt en een kind meteen begrijpt wat het moet doen. Grote speelstukken zijn prettig voor kleine handen en een beetje spanning maakt het extra leuk. Ook een verrassing doet het goed. Denk aan een kaartje dat ineens iets verandert, een draaischijf, een dobbelsteen of een opdracht waarbij iets onverwachts gebeurt.
Een ingewikkeld spel met veel regels is meestal geen succes. Niet omdat een kleuter het niet zou kunnen leren, maar omdat het wachten en uitleggen al snel belangrijker wordt dan het spelen zelf.
Voor kleuters is een eenvoudig spel dus zeker niet hetzelfde als een saai spel.
Koopgids kleuterspellen
Inhoudsopgave
- Wat maakt een spel leuk voor een kleuter?
- De beste soorten spellen voor kleuters
- Educatieve spellen voor kleuters
- De leukste spellen voor kleuters
- Spellen om samen te spelen
- Spellen die een kleuter ook alleen kan spelen
- Coöperatieve spellen: samen winnen
- Waar let je op bij het kopen van een kleuterspel?
- Vanaf welke leeftijd is een spel geschikt?
- Hoe lang mag een kleuterspel duren?
- Veelgemaakte fouten bij het kiezen van een spel
- Welk spel past bij welk type kleuter?
- Veelgestelde vragen over spellen voor kleuters
- Conclusie: het leukste spel is een spel dat opnieuw uit de kast komt
Wat maakt een spel leuk voor een kleuter?
Een goed kleuterspel hoeft eigenlijk maar aan één belangrijke voorwaarde te voldoen: het kind moet zin hebben om nog een keer te spelen.
Dat klinkt logisch, maar juist daar gaat het bij speelgoed nogal eens mis. Een spel kan prachtig zijn gemaakt en ondertussen allerlei vaardigheden oefenen, maar als een kind na één keer spelen zegt “ik wil iets anders doen”, heb je er thuis weinig aan.
Kleuters houden van duidelijkheid. Ze willen weten wat er gebeurt, maar vinden het ook leuk als ze invloed hebben op de afloop. Een beetje geluk is daarom helemaal niet verkeerd. Een kleuter die na het gooien van een dobbelsteen drie plaatsen vooruit mag, heeft het gevoel dat hij zelf iets voor elkaar heeft gekregen.
Ook herhaling is belangrijk. Een volwassene kan na vijf keer hetzelfde spel spelen denken dat het wel genoeg is geweest. Een kleuter denkt daar vaak heel anders over. Voor een kind is herhaling juist een manier om het spel steeds beter te begrijpen.
Een spel dat bij de eerste keer nog lastig is en bij de derde keer ineens lukt, kan daardoor een grote hit worden.
Het spel moet niet te lang wachten op plezier
Bij veel spellen voor volwassenen is het helemaal niet erg als de eerste tien minuten vooral bestaan uit uitleg. Bij kleuters ligt dat anders.
Een goed spel voor jonge kinderen laat snel zien waarom het leuk is. Er moet iets gebeuren. Een kaartje pakken, een dobbelsteen gooien, een speelfiguur verplaatsen, iets zoeken of een opdracht uitvoeren.
Hoe sneller een kind daadwerkelijk mee kan doen, hoe groter de kans dat het spel aanslaat.
De beste soorten spellen voor kleuters
Er bestaat niet één soort spel die voor iedere kleuter het beste is. Het ene kind vindt het heerlijk om te onthouden waar een kaartje ligt, terwijl een ander juist graag met een dobbelsteen gooit of opdrachten uitvoert.
Toch zijn er bepaalde spelvormen die bijzonder geschikt zijn voor kleuters.
Memory en andere geheugenspellen
Memory is een klassieker die eigenlijk nooit echt weg is geweest. De spelregels zijn eenvoudig en je kunt het spel aanpassen aan het niveau van het kind door met minder kaartjes te beginnen.
Het mooie is dat een kind tijdens het spelen ongemerkt leert onthouden, kijken en vergelijken. Maar het blijft vooral een zoekspelletje. En juist dat maakt het leuk.
Begin gerust met een klein aantal kaartjes. Als dat goed gaat, kunnen er steeds meer kaartjes bij.
Dobbelspellen
Een dobbelsteen heeft voor veel kleuters iets magisch. Even gooien en kijken wat er gebeurt.
Dobbelspellen zijn bovendien een eenvoudige manier om kinderen kennis te laten maken met tellen, hoeveelheden en vooruitdenken. Je hoeft daar niet eens nadruk op te leggen. Als een kind drie ogen gooit en vervolgens drie vakjes mag lopen, is het spel tegelijkertijd een kleine rekenoefening.
Voor kleuters zijn spellen waarbij de dobbelsteen direct iets doet meestal leuker dan spellen waarbij allerlei extra regels aan de worp zijn gekoppeld.
Zoek- en reactiespellen
Kleuters zijn vaak dol op spellen waarbij ze iets moeten zoeken of als eerste moeten reageren. Een afbeelding herkennen, een bepaald voorwerp vinden of zo snel mogelijk iets aanwijzen kan al genoeg zijn.
Dit soort spellen zijn vooral leuk voor kinderen die niet graag lang stilzitten.
Kaartspellen voor jonge kinderen
Ook eenvoudige kaartspellen kunnen heel geschikt zijn. Kies bij voorkeur een spel waarbij de kaarten groot en duidelijk zijn en de regels beperkt blijven.
Kaarten sorteren, dezelfde afbeeldingen zoeken of eenvoudige combinaties maken kan een mooie opstap zijn naar uitgebreidere kaart- en bordspellen.
Behendigheidsspellen
Bij behendigheidsspellen draait het minder om nadenken en meer om doen. Iets stapelen, pakken, verplaatsen of in evenwicht houden.
Dit soort spellen doen het vaak goed bij kleuters die na een paar minuten alweer van hun stoel af willen. Ze kunnen bovendien een leuke combinatie vormen van spel en motorische oefening.
Rollenspellen
Niet ieder spel hoeft een klassiek bordspel te zijn. Een eenvoudig rollenspel kan minstens zo leuk zijn.
Een kind kan bijvoorbeeld doen alsof het een restaurant runt, dierenarts is of boodschappen doet. Voor volwassenen lijkt dat soms geen “echt spel”, maar voor een kleuter is het juist een manier om de wereld na te spelen.
Educatieve spellen voor kleuters
Wie een educatief spel zoekt, moet oppassen dat het woord educatief niet belangrijker wordt dan het woord spel.
Een goed educatief kleuterspel voelt voor het kind namelijk helemaal niet als leren. Het kind wil het spel winnen of oplossen en leert ondertussen iets.
Dat kan van alles zijn: kleuren herkennen, tellen, vormen onderscheiden, onthouden, logisch nadenken, taal gebruiken of leren wachten op een beurt.
Tellen en rekenen
Eenvoudige telspellen zijn uitstekend voor kleuters. Denk aan spellen waarbij je met een dobbelsteen bepaalt hoeveel stappen je mag zetten of hoeveel voorwerpen je moet verzamelen.
Daarbij is het interessant om niet alleen naar cijfers te kijken. Een kind moet ook leren dat het getal drie staat voor een hoeveelheid van drie dingen.
Een spel waarbij je drie fiches moet pakken is daarom soms leerzamer dan een spel waarin alleen maar cijfers op kaarten staan.
Kleuren en vormen
Kleuren en vormen herkennen gaat spelenderwijs vaak vanzelf. Sorteren en combineren zijn hiervoor heel geschikt.
Het voordeel van een spel is dat een kind niet het gevoel heeft dat het een opdracht moet uitvoeren. Het kijkt naar een vorm omdat het verder wil met het spel.
Geheugen en concentratie
Memory is het bekendste voorbeeld, maar er zijn veel meer spellen waarbij kinderen moeten onthouden wat ze gezien hebben.
Vooral korte geheugenspelletjes zijn prettig. Een kleuter hoeft niet twintig minuten geconcentreerd aan één opdracht te werken om hiervan te leren.
Taal en woordenschat
Ook taal kan onderdeel zijn van een spel. Plaatjes benoemen, woorden raden, iets omschrijven of een verhaal verzinnen zijn allemaal manieren waarop kinderen spelenderwijs met taal bezig zijn.
Voor kinderen die graag vertellen, kunnen zulke spellen extra leuk zijn.
Logisch nadenken
Een kleuter kan al verrassend goed redeneren. Welke vorm past hier? Wat hoort bij elkaar? Wat komt hierna? Welke kaart ontbreekt?
Je hoeft daarvoor geen ingewikkeld denkspel te kopen. Een eenvoudig puzzel- of sorteerspel kan al voldoende uitdaging geven.
De leukste spellen voor kleuters
Niet ieder goed kleuterspel hoeft educatief te zijn. Soms wil een kind gewoon plezier maken.
En daar is helemaal niets mis mee.
Een spel waarbij veel gelachen wordt, waarin een kind spanning ervaart of waarin iets onverwachts gebeurt, heeft ook waarde. Spelen is niet alleen een manier om vaardigheden te oefenen. Het is ook gewoon vrije tijd.
Spellen met een verrassing
Kleuters zijn vaak gek op spellen waarbij je niet precies weet wat er gaat gebeuren.
Een onverwachte opdracht, een geluid, een figuur dat beweegt of een kaart die plotseling de situatie verandert, kan voor veel speelplezier zorgen.
De verrassing hoeft overigens helemaal niet ingewikkeld te zijn. Juist eenvoudige spelmechanismen werken vaak goed.
Spellen waarbij je mag lachen
Een spel waarin kinderen gekke geluiden moeten maken, iets moeten uitbeelden of een grappige opdracht krijgen, kan een enorme hit zijn.
Dit soort spellen zijn minder geschikt voor kinderen die liever rustig spelen, maar voor een enthousiaste kleuter kunnen ze precies goed zijn.
Spellen waarbij geluk een rol speelt
Volwassenen vinden het soms minder interessant als een spel vooral door geluk wordt bepaald. Voor kleuters is dat juist vaak prettig.
Een kind hoeft dan niet tegen een volwassene op te boksen die veel meer ervaring heeft. Iedereen heeft ongeveer dezelfde kans.
Dat voorkomt ook een probleem dat bij kleuterspellen vaak wordt onderschat: het kind hoeft niet voortdurend te verliezen.
Spellen om samen te spelen
Een spel is een mooie aanleiding om even samen aan tafel te zitten. Dat klinkt simpel, maar voor veel gezinnen is dat misschien wel het belangrijkste voordeel van een bordspel.
Vooral spellen waarbij ouder en kind regelmatig iets tegen elkaar kunnen zeggen, werken goed. Je kunt ondertussen praten over wat er gebeurt, elkaar helpen en grapjes maken.
Probeer als ouder niet automatisch de winnaar te willen zijn. Bij een kleuter hoeft winnen niet altijd het belangrijkste doel te zijn.
Sterker nog: af en toe expres een kleine fout maken kan het spel voor een kind veel leuker maken.
Dat betekent niet dat je het kind altijd moet laten winnen. Daar leert het uiteindelijk ook weinig van. Het is beter om het spel eerlijk te spelen en een kind te leren dat verliezen gewoon bij spelen hoort.
Spellen die een kleuter ook alleen kan spelen
Sommige spellen zijn speciaal geschikt om zelfstandig te spelen. Dat kan handig zijn wanneer je kind graag zelf bezig is.
Denk bijvoorbeeld aan eenvoudige puzzels, zoekopdrachten, sorteerspellen en bepaalde denkspellen. Hierbij kan een kind zelfstandig proberen een opdracht op te lossen.
Let er wel op dat “zelfstandig spelen” iets anders is dan een kind zonder enige uitleg een spel geven.
De eerste keer kan begeleiding nodig zijn. Als het kind eenmaal weet hoe het werkt, kan het daarna misschien zelf verder.
Dat is eigenlijk een mooie eigenschap van speelgoed: eerst samen ontdekken en daarna steeds meer zelf kunnen.
Coöperatieve spellen: samen winnen
Een interessante categorie voor kleuters zijn coöperatieve spellen. Hierbij spelen de deelnemers niet tegen elkaar, maar werken ze samen.
Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat iedereen samen probeert een doel te bereiken voordat een bepaalde gebeurtenis plaatsvindt.
Voor jonge kinderen kan dit erg prettig zijn. Een kind dat verliezen moeilijk vindt, hoeft niet tegenover een ouder of broer of zus te staan. Iedereen zit in hetzelfde team.
Daarmee leren kinderen bovendien iets anders dan bij een gewoon competitief spel: overleggen.
“Zullen we deze pakken?” of “Ik denk dat die daar ligt” zijn kleine momenten waarin een kind leert samenwerken.
Coöperatieve spellen zijn daarom niet alleen geschikt voor kinderen die slecht tegen hun verlies kunnen. Ze zijn gewoon een leuke afwisseling op spellen waarbij één winnaar overblijft.
Waar let je op bij het kopen van een kleuterspel?
De leeftijd op de doos is een goed beginpunt, maar niet het enige waar je naar moet kijken.
Het ene kind van vier speelt moeiteloos een spel dat officieel voor oudere kinderen bedoeld is, terwijl een ander kind van vijf juist veel meer plezier beleeft aan een eenvoudig spel.
Kijk naar de concentratie van je kind
Kan je kind tien minuten rustig aan tafel zitten? Of is het na drie minuten alweer ergens anders mee bezig?
Dat zegt veel over welk spel geschikt is.
Een spel van een kwartier kan voor het ene kind ideaal zijn en voor het andere veel te lang.
Let op de hoeveelheid regels
Lees voordat je een spel koopt even de spelregels of bekijk hoe het spel wordt gespeeld.
Als je als ouder al drie keer moet lezen wat precies de bedoeling is, is de kans groot dat het spel niet geschikt is voor een jonge kleuter.
Dat hoeft niet altijd zo te zijn, maar het is wel een waarschuwingssignaal.
Kijk naar de speelstukken
Grote, stevige speelstukken zijn prettig voor jonge kinderen. Ze zijn makkelijk vast te pakken en meestal beter bestand tegen enthousiast spelen.
Kijk ook naar de doos. Een spel dat na het spelen weer netjes opgeborgen kan worden, is in de praktijk vaak veel fijner dan een spel met tientallen kleine onderdelen die door de hele kamer verspreid raken.
Controleer de minimale leeftijd
De leeftijdsindicatie is geen absolute grens, maar er zit meestal een reden achter.
Bij een spel voor kleuters gaat het niet alleen om de moeilijkheidsgraad. Ook kleine onderdelen, concentratie, motorische vaardigheden en het begrijpen van regels kunnen een rol spelen.
Vraag je af of het spel vaak opnieuw leuk blijft
Dit is misschien wel de belangrijkste koopvraag.
Een spel dat de eerste dag fantastisch is maar daarna niet meer uit de kast komt, is minder interessant dan een eenvoudig spel waar je maandenlang plezier van hebt.
Vraag je daarom niet alleen af: “Vindt mijn kind dit leuk?”
Maar ook: “Zou mijn kind dit volgende week nog een keer willen spelen?”
Vanaf welke leeftijd is een spel geschikt?
De leeftijdsvermelding op een spel is vooral een richtlijn.
Een kind van vier kan al ver zijn met tellen en regels, terwijl een ander kind van dezelfde leeftijd daar nog nauwelijks interesse in heeft. Ook binnen één gezin kunnen de verschillen groot zijn.
Voor een jonge kleuter zijn korte en eenvoudige spellen meestal een veilige keuze. Naarmate een kind ouder wordt, kun je langzaam spellen kiezen met meer regels, meer keuzes en langere speelduur.
Een handige manier om een spel in te schatten is daarom niet alleen naar de kalenderleeftijd te kijken, maar naar wat je kind al kan.
Kan het kind wachten op zijn beurt? Kan het eenvoudige regels onthouden? Kan het verliezen zonder dat het spel meteen eindigt in tranen? Kan het een aantal dingen tegelijk in de gaten houden?
Als het antwoord op deze vragen steeds vaker ja is, kun je een stapje moeilijker gaan.
Hoe lang mag een kleuterspel duren?
Korter is voor kleuters meestal beter.
Een spel van tien minuten kan ontzettend leuk zijn. Een spel van dertig minuten kan dat ook zijn, maar dan moet het kind daar wel aan toe zijn.
Het is bovendien niet nodig om een spel altijd helemaal uit te spelen.
Als een kleuter halverwege geen zin meer heeft, kun je gewoon stoppen. Het doel is uiteindelijk dat het kind plezier beleeft aan spelen en niet dat het koste wat kost de laatste ronde moet afmaken.
Bij sommige spellen kun je de speelduur eenvoudig aanpassen. Speel bijvoorbeeld met minder kaarten, gebruik een kleiner speelveld of spreek vooraf af dat jullie na een bepaald aantal rondes stoppen.
Dat is geen valsspelen. Je maakt het spel passend voor de spelers.
Veelgemaakte fouten bij het kiezen van een spel
Een veelgemaakte fout is dat ouders vooral kijken naar wat een kind van een spel kan leren.
Dat is begrijpelijk. Als je toch speelgoed koopt, is het fijn als het ook iets bijdraagt. Maar een kind hoeft niet iedere minuut van de dag iets te oefenen.
Een andere fout is een spel kopen dat vooral leuk lijkt voor de ouder. Misschien vind je zelf een ingewikkeld strategisch spel fantastisch, maar dat betekent nog niet dat je kleuter daar ook op zit te wachten.
Ook wordt regelmatig te moeilijk gekozen. Ouders denken soms dat een kind juist wordt uitgedaagd door een spel boven het eigen niveau te kopen. Een beetje uitdaging is goed, maar als een kind voortdurend hulp nodig heeft, verdwijnt het gevoel dat het zelf aan het spelen is.
En dan is er nog de klassieke fout: te veel spellen tegelijk.
Als de kast uitpuilt, wordt het soms juist moeilijk om te kiezen. Een kleine verzameling spellen die echt bij je kind passen, kan veel waardevoller zijn dan een kast vol dozen.
Welk spel past bij welk type kleuter?
Niet ieder kind speelt hetzelfde. Daarom kan het helpen om eerst naar het karakter van je kind te kijken.
Een kind dat graag beweegt, zal waarschijnlijk meer plezier beleven aan een actief of behendigheidsspel dan aan een lang geheugenspel.
Een kind dat graag puzzelt en rustig bezig is, kan juist veel plezier hebben aan een eenvoudig denkspel of een spel waarbij zoeken en combineren centraal staan.
Een kind dat graag vertelt, kan een taalspel of rollenspel geweldig vinden.
En een kleuter die snel gefrustreerd raakt wanneer hij verliest? Dan kan een coöperatief spel een heel goede eerste keuze zijn.
Voor een kind dat nog maar net begint met gezelschapsspellen, zou ik vooral zoeken naar een spel met weinig regels, een korte speelduur en een duidelijk doel.
Heeft je kind al veel spelervaring, dan kun je gerust een stapje verder gaan.
Veelgestelde vragen over spellen voor kleuters
Wat is het leukste spel voor een kleuter?
Er is niet één spel dat voor iedere kleuter het leukste is. Leeftijd, karakter en ervaring maken veel verschil. Over het algemeen doen eenvoudige spellen met korte rondes, duidelijke regels en een verrassend of grappig element het goed.
Welke spellen zijn leerzaam voor kleuters?
Veel spellen leren kinderen iets zonder dat het als leren voelt. Denk aan memory voor het geheugen, dobbelspellen voor tellen en hoeveelheden, sorteerspellen voor kleuren en vormen en eenvoudige denkspellen voor logisch redeneren.
Zijn educatieve spellen beter dan gewone spellen?
Niet per se. Een educatief spel kan nuttig zijn, maar een gewoon spel kan minstens zo waardevol zijn. Tijdens een leuk gezelschapsspel leert een kind bijvoorbeeld wachten op zijn beurt, omgaan met winnen en verliezen, keuzes maken en samenwerken.
Wat is een goed eerste bordspel voor een kleuter?
Een goed eerste bordspel heeft weinig regels en een korte speelduur. Een kind moet snel begrijpen wat het moet doen. Een eenvoudig dobbel- of zoekspel is vaak een betere eerste kennismaking dan een spel met veel uitzonderingen en strategie.
Moet een kleuter kunnen lezen om een spel te spelen?
Nee. Er zijn heel veel spellen waarbij lezen helemaal niet nodig is. Spellen met plaatjes, kleuren, vormen, dobbelstenen en symbolen zijn juist heel geschikt voor jonge kinderen.
Hoe leer ik mijn kleuter een nieuw spel?
Leg niet meteen alle regels uitgebreid uit. Laat eerst zien wat de bedoeling is en speel een paar beurten mee. Je kunt regels die later pas belangrijk worden ook gewoon tijdens het spelen uitleggen.
Wat doe je als een kleuter niet tegen verliezen kan?
Maak verliezen normaal. Reageer niet overdreven wanneer je wint en laat zien dat een verloren spel gewoon een volgende ronde kan betekenen. Een coöperatief spel kan daarnaast een goede tussenstap zijn.
Kun je een kleuterspel ook met twee spelers spelen?
Veel spellen kunnen met twee personen worden gespeeld. Controleer wel de aanbevolen groepsgrootte, want sommige spellen worden pas echt leuk met meerdere spelers.
Zijn spellen goed voor de ontwikkeling van een kleuter?
Ja, afhankelijk van het spel kunnen kinderen onder andere oefenen met taal, geheugen, tellen, motoriek, concentratie, logisch denken, samenwerken en omgaan met regels. Maar ook het plezier zelf is belangrijk. Spelen hoeft niet altijd een verborgen les te hebben.
Conclusie: het leukste spel is een spel dat opnieuw uit de kast komt
Als je een spel voor een kleuter koopt, kijk dan verder dan de leeftijd op de doos en de woorden “educatief” of “leerzaam”.
Het beste spel is uiteindelijk het spel waar je kind zelf om vraagt.
Voor de ene kleuter is dat een simpel dobbelspel. Voor de andere een geheugenspel, behendigheidsspel of hilarisch reactiespel. En sommige kinderen willen vooral samen met papa, mama, opa of oma spelen.
Een goede spelletjeskast hoeft daarom helemaal niet groot te zijn. Een paar spellen die passen bij het karakter en niveau van je kind zijn vaak genoeg.
Kies bij twijfel liever een spel dat eenvoudig begint en steeds opnieuw gespeeld kan worden. Als een kind na afloop vraagt: “Nog een keer?”, weet je eigenlijk al dat je een goede keuze hebt gemaakt.
Geef een reactie