Een fles wijn openen lijkt eenvoudig, totdat je met een kurkentrekker staat te worstelen en de kurk halverwege afbreekt. Gelukkig zijn er tegenwoordig veel verschillende wijnopeners. Van de klassieke kurkentrekker tot een kelnersmes en van een stevige hefboomkurkentrekker tot een elektrische wijnopener.
Welke wijnopener het prettigst werkt, hangt vooral af van het soort kurk, hoe vaak je wijn opent en hoeveel kracht je wilt gebruiken. Een eenvoudige kurkentrekker kan prima zijn voor af en toe een fles, terwijl iemand die regelmatig wijn drinkt veel plezier kan hebben van een goede hefboomkurkentrekker of elektrische opener.
In dit artikel bespreken we de verschillende soorten kurkentrekkers en wijnopeners, met hun voor- en nadelen. Ook kijken we naar de functie van de kurk zelf. Waarom worden sommige wijnen nog altijd met kurk afgesloten? Is wijn met een kurk eigenlijk beter dan wijn met een schroefdop? En klopt het dat je in Franse supermarkten vrijwel alleen wijn met een kurkdop ziet?
Inhoudsopgave
- Wat is een kurkentrekker?
- Goede kurkentrekkers en andere wijnopeners
- De klassieke kurkentrekker
- De vleugelkurkentrekker met twee hefboompjes
- De hefboomkurkentrekker
- Moderne kurkentrekkers
- De elektrische kurkentrekker
- Het kelnersmes
- Andere wijnopeners: de kurkentrekker voor oude wijn
- Welke kurkentrekker is het handigst?
- Wat is de functie van de kurk in een wijnfles?
- Waarom heeft een wijnfles een kurk?
- Is wijn met een kurk betere wijn?
- Kurk, schroefdop of kunststof?
- Waarom zie je in Frankrijk bijna alleen maar wijn met kurk?
- Wanneer gebruik je welke wijnopener?
- Zo voorkom je dat de kurk afbreekt
- Wat doe je als de kurk in de fles valt?
- Hoe bewaar je een geopende fles wijn?
- Waar moet je op letten bij het kopen van een kurkentrekker?
- Ervaringen
Wat is een kurkentrekker?
Een kurkentrekker is een hulpmiddel om een kurk uit een wijnfles te verwijderen. De eenvoudigste uitvoering bestaat uit een metalen spiraal die je in de kurk draait en vervolgens gebruikt om de kurk uit de fles te trekken.
In de loop der tijd zijn er allerlei varianten ontstaan. Sommige gebruiken een hefboom om minder kracht te hoeven zetten, andere zijn speciaal gemaakt om oude en kwetsbare kurken voorzichtig uit een fles te halen.
De term wijnopener wordt vaak als synoniem voor kurkentrekker gebruikt, maar helemaal hetzelfde zijn ze niet. Een wijnopener is een bredere benaming. Een elektrische wijnopener bijvoorbeeld heeft helemaal geen traditionele kurkentrekker waarmee je zelf hoeft te draaien.
De klassieke kurkentrekker is nog altijd verrassend effectief. Maar als je regelmatig wijn opent, merk je al snel dat het ene systeem een stuk prettiger werkt dan het andere.
De klassieke kurkentrekker
De klassieke kurkentrekker is het bekende model met een handvat en een metalen spiraal. Je draait de spiraal in de kurk en trekt vervolgens de kurk omhoog.
Het grote voordeel is de eenvoud. Er kan weinig aan kapot en een goede klassieke kurkentrekker kan jarenlang meegaan.
Bovendien is hij klein en gemakkelijk op te bergen. In een keukenla neemt hij nauwelijks ruimte in.
Het nadeel is dat je behoorlijk wat kracht nodig kunt hebben. Vooral wanneer een kurk erg vast zit of wanneer de spiraal niet optimaal in het midden van de kurk terechtkomt.
Bij een goedkope klassieke kurkentrekker kan ook het handvat oncomfortabel worden wanneer je veel kracht moet zetten.
Een klassiek model is daarom vooral geschikt voor mensen die af en toe een fles wijn openen en geen bezwaar hebben tegen een beetje handwerk.
De spiraal maakt veel verschil
Bij een kurkentrekker is de spiraal belangrijker dan je misschien denkt.
Een heel dikke of slecht gevormde spiraal kan de kurk beschadigen. Een goede spiraal dringt relatief gemakkelijk in de kurk en houdt hem stevig vast.
Bij het indraaien moet je de spiraal bovendien zo recht mogelijk houden. Draai je hem schuin in, dan komt de trekkracht ook schuin op de kurk te staan. Dat vergroot de kans dat de kurk scheurt.
De vleugelkurkentrekker met twee hefboompjes
De kurkentrekker met twee hefboompjes aan weerszijden wordt meestal een vleugelkurkentrekker, vlinderkurkentrekker of twee-armige kurkentrekker genoemd.
Dit is het model met aan beide kanten een hefboompje dat omhoog komt wanneer je de spiraal in de kurk draait.
Daarna duw je beide armen tegelijk naar beneden. De kurk wordt hierdoor omhoog getrokken.
Het grote voordeel is dat je weinig kracht hoeft te zetten. Het systeem gebruikt de twee hefboompjes om de trekkracht te vergroten.
Voor thuisgebruik is dit een van de meest gebruiksvriendelijke traditionele kurkentrekkers. Je hoeft bovendien geen ingewikkelde techniek te leren.
Het nadeel is dat het apparaat wat groter is dan een eenvoudige kurkentrekker. Ook is niet iedere vleugelkurkentrekker even stevig. Bij een goedkope uitvoering kunnen de armen speling krijgen of kan de constructie wat gammel aanvoelen.
Voor iemand die regelmatig wijn drinkt, maar geen elektrische opener wil, is dit toch een heel praktisch systeem.
De hefboomkurkentrekker
De luxe moderne kurkentrekker met een grote hefboom wordt meestal een hefboomkurkentrekker, hefboomwijnopener of tafelkurkentrekker genoemd.
Dit systeem ziet er heel anders uit dan de klassieke kurkentrekker. Je plaatst de opener over de fles en gebruikt een hendel om de spiraal in de kurk te draaien en deze vervolgens weer uit de fles te trekken.
De naam hefboomkurkentrekker is hier de meest duidelijke algemene benaming.
Het grote voordeel is het gebruiksgemak. De beweging is eenvoudig en vraagt weinig kracht. Je hoeft de kurk niet met een krachtige ruk uit de fles te trekken.
Een goede hefboomkurkentrekker is daardoor vooral prettig voor mensen die regelmatig wijn openen.
Het nadeel is dat deze modellen groter zijn. Ze staan vaak op het aanrecht of worden op een vaste plaats bewaard. Voor iemand die maar af en toe een fles opent, is zo’n grote wijnopener misschien wat overdreven.
Waarom een hefboomkurkentrekker zo gemakkelijk werkt
Het principe is eigenlijk heel eenvoudig. Een hefboom zorgt ervoor dat je met een relatief kleine beweging een veel grotere trekkracht kunt uitoefenen.
Daardoor hoeft niet je arm de volledige kracht te leveren die nodig is om de kurk uit de fles te trekken.
Dit is vooral prettig bij stevig vastzittende kurken. Ook wanneer je wat minder kracht in je handen hebt, kan een hefboomkurkentrekker een uitkomst zijn.
Moderne kurkentrekkers
Naast de traditionele modellen zijn er allerlei moderne kurkentrekkers waarbij het openen van de fles gemakkelijker moet worden.
Sommige hebben een mechanisme waarmee je de spiraal met een korte beweging in de kurk draait. Andere gebruiken een combinatie van draaien en hefboomwerking.
Het voordeel van deze moderne wijnopeners is dat ze vaak sneller en gemakkelijker werken dan een eenvoudige kurkentrekker.
Ook het uiterlijk speelt een rol. Een moderne kurkentrekker kan een stuk mooier op tafel staan dan een eenvoudig metalen model uit de keukenla.
Maar laat je niet alleen door het ontwerp verleiden. Bij een wijnopener is de werking belangrijker dan het uiterlijk.
Een opener die er prachtig uitziet maar de kurk regelmatig scheef uit de fles trekt, heb je uiteindelijk weinig aan.
De elektrische kurkentrekker
Een elektrische kurkentrekker neemt het draaien en trekken vrijwel volledig van je over.
Je zet de opener op de fles, drukt op de knop en de motor draait de spiraal in de kurk. Vervolgens wordt de kurk uit de fles gehaald.
Dat is vooral handig wanneer je regelmatig wijn opent of wanneer je zo weinig mogelijk kracht wilt gebruiken.
Een elektrische wijnopener is bovendien eenvoudig te bedienen. Je hoeft nauwelijks techniek te gebruiken.
Daar staan ook nadelen tegenover. Een elektrische opener is groter, heeft een batterij of accu nodig en bevat meer onderdelen die defect kunnen raken dan een gewone kurkentrekker.
Ook moet je hem opladen of de batterijen vervangen. Als de accu leeg is wanneer je net een fles wijn wilt openen, is een gewone kurkentrekker ineens een stuk handiger.
Een elektrische wijnopener is dus vooral een kwestie van gemak. Hij opent de fles niet beter dan een goede handmatige kurkentrekker, maar wel met minder inspanning.
Voor wie is een elektrische wijnopener interessant?
Vooral voor mensen die regelmatig wijn drinken, moeite hebben met het gebruik van een gewone kurkentrekker of gewoon houden van handige keukenapparaten.
Voor iemand die één fles wijn per maand opent, is de meerwaarde meestal kleiner.
Het kelnersmes
Het kelnersmes is de compacte kurkentrekker die je vaak bij een sommelier ziet. Het wordt ook wel een sommeliermes of waiter’s corkscrew genoemd.
Het bestaat meestal uit een mesje om de capsule rond de kurk te verwijderen, een spiraal en een of twee steunpunten waarmee je de rand van de fles gebruikt als hefboom.
Het kelnersmes ziet er misschien eenvoudig uit, maar het is een bijzonder slim ontwerp.
Je draait de spiraal in de kurk en gebruikt daarna het steunpunt om de kurk geleidelijk omhoog te trekken. Bij een model met twee standen kun je de kurk eerst een stukje en daarna verder uit de fles trekken.
Het grote voordeel is het formaat. Een kelnersmes past gemakkelijk in een jaszak, keukenlade of wijnkist.
Voor wie regelmatig wijn drinkt, is het daardoor een van de handigste wijnopeners.
Het vraagt wel iets meer oefening dan een vleugelkurkentrekker. Je moet de spiraal recht in de kurk draaien en het steunpunt goed op de fles plaatsen.
Als je de techniek eenmaal beheerst, kun je er vrijwel iedere normale wijnfles snel mee openen.
Andere wijnopeners: de kurkentrekker voor oude wijn
Er bestaat nog een bijzondere wijnopener die vooral bedoeld is voor oude wijnflessen met kwetsbare kurken.
Dit is de zogenaamde butler’s friend of een kurkentrekker met twee metalen pennen, ook wel een tweepuntskurkentrekker genoemd.
In plaats van een spiraal in de kurk te draaien, schuif je twee dunne pennen tussen de kurk en de binnenkant van de flessenhals. Vervolgens trek je de kurk voorzichtig omhoog.
Dat klinkt misschien ingewikkelder, maar bij een oude, broze kurk kan het juist een groot voordeel zijn. Een normale spiraal kan zo’n kurk namelijk uit elkaar trekken.
Deze wijnopener is vooral interessant voor mensen die oudere wijn bewaren.
Voor een gewone jonge wijnfles heb je hem niet nodig.
Welke kurkentrekker is het handigst?
Er bestaat niet één beste kurkentrekker voor iedereen.
Wie zo weinig mogelijk wil uitgeven en maar af en toe wijn drinkt, kan prima uit de voeten met een klassieke kurkentrekker.
Wil je gemakkelijk en zonder veel kracht een fles openen, dan is een vleugelkurkentrekker of hefboomkurkentrekker aantrekkelijk.
Een elektrische wijnopener is vooral gericht op gemak.
En wie een compacte opener wil die hij overal mee naartoe kan nemen, komt al snel bij het kelnersmes uit.
Voor de meeste wijnliefhebbers is een goed kelnersmes of een degelijke hefboomkurkentrekker waarschijnlijk voldoende. Een elektrische opener is vooral een extra luxe.
Wat is de functie van de kurk in een wijnfles?
De kurk heeft in de eerste plaats een afsluitende functie.
Een wijnfles moet goed worden afgesloten zodat de wijn niet kan lekken en niet voortdurend in contact staat met de buitenlucht.
Maar een natuurkurk doet meer dan alleen de fles dichtmaken.
Kurk is van nature enigszins elastisch. Daardoor kan de kurk zich aanpassen aan de binnenkant van de flessenhals en de fles goed afsluiten.
Tegelijkertijd kan er bij een natuurkurk op zeer kleine schaal zuurstofuitwisseling plaatsvinden. Die beperkte hoeveelheid zuurstof kan een rol spelen bij de ontwikkeling van bepaalde wijnen tijdens het rijpen.
Dat betekent niet dat een wijn “lucht nodig heeft” en dat je een kurk daarom losjes in de fles moet steken. De afsluiting moet juist goed zijn.
De kurk is onderdeel van het totale bewaarsysteem van de wijn.
Waarom heeft een wijnfles een kurk?
De geschiedenis speelt hierbij een belangrijke rol.
Natuurkurk was eeuwenlang een bijzonder geschikt materiaal om wijnflessen mee af te sluiten. Het is licht, elastisch, relatief waterdicht en kan goed in een flessenhals worden gedrukt.
Daar komt nog iets bij: kurk is gemakkelijk beschikbaar in gebieden waar ook veel wijn wordt gemaakt, vooral in het Middellandse Zeegebied.
Daardoor werd de combinatie van glazen fles en kurken afsluiting uiteindelijk de klassieke manier om wijn te bewaren.
De kurk werd daarmee onderdeel van de wijntraditie.
Dat betekent echter niet dat een kurk technisch gezien altijd beter is dan een andere afsluiting.
Is wijn met een kurk betere wijn?
Nee. Een wijn met een kurk is niet automatisch een betere wijn.
Dat idee bestaat wel, en het uiterlijk van een traditionele wijnfles met een natuurkurk geeft inderdaad een bepaalde uitstraling. Maar de kwaliteit van de wijn wordt in de eerste plaats bepaald door zaken als druiven, wijngaard, oogst, vinificatie, rijping en opslag.
De afsluiting speelt wel een rol bij de manier waarop de wijn zich ontwikkelt.
Een goede wijn kan dus prima met een schroefdop worden afgesloten. Andersom kan een dure wijn met natuurkurk toch tegenvallen.
Er is bovendien een nadeel dat specifiek bij natuurkurk hoort: kurk kan de wijn aantasten.
Wat is kurkziekte?
De bekende geur en smaak die mensen bedoelen met “kurk” ontstaat door bepaalde chemische stoffen die de wijn kunnen verontreinigen. Een aangetaste wijn kan muf ruiken, bijvoorbeeld naar nat karton of een vochtige kelder.
De wijn is daardoor niet simpelweg “wat anders van smaak”. De wijn is aangetast.
Dit is een van de redenen waarom alternatieve afsluitingen populair zijn geworden.
Een schroefdop heeft geen risico op kurkbesmetting zoals natuurkurk dat heeft.
Dat betekent overigens niet dat iedere wijn met een schroefdop beter smaakt. Het betekent alleen dat de specifieke problemen van natuurkurk bij die afsluiting niet spelen.
Kurk, schroefdop of kunststof?
Natuurkurk is vooral populair vanwege de combinatie van traditie, afsluiting en het mogelijke effect op de rijping.
Een schroefdop sluit zeer betrouwbaar af en is gemakkelijk te openen. Je hebt er zelfs helemaal geen kurkentrekker voor nodig.
Een kunststof kurk kan qua uiterlijk lijken op een traditionele kurk, maar heeft andere eigenschappen. Sommige kunststof afsluitingen zijn ontworpen om een zeer constante afsluiting te geven.
Voor de consument is een schroefdop bovendien bijzonder praktisch. Je draait hem open, schenkt de wijn in en kunt hem weer sluiten.
Toch kiezen wijnmakers bij bepaalde wijnen nog steeds bewust voor natuurkurk. Niet omdat een fles met een kurk per definitie beter is, maar omdat de afsluiting onderdeel kan zijn van de gewenste ontwikkeling van de wijn.
Waarom zie je in Franse supermarkten bijna alleen maar wijn met kurk?
Dat je in Frankrijk vrijwel alleen wijnflessen met een kurk tegenkomt, heeft vooral te maken met wijntraditie, marktgewoonten en het soort wijn dat wordt verkocht.
De traditionele kurk is in Frankrijk opvallend aanwezig. Frankrijk heeft een sterke wijncultuur en bij veel traditionele appellations hoort een klassieke fles met een traditionele afsluiting. Voor producenten speelt bovendien uitstraling een rol. Een kurk past voor veel consumenten bij het beeld van een traditionele wijn.
Daarnaast worden veel Franse wijnen gemaakt met het idee dat ze enige tijd kunnen rijpen. Bij bepaalde wijnen past een afsluiting die een zeer kleine en gecontroleerde zuurstofuitwisseling mogelijk maakt.
Maar het is niet zo dat Franse wijnmakers geen schroefdoppen gebruiken. Vooral bij jonge wijnen die bedoeld zijn om relatief snel te drinken, komen alternatieve afsluitingen ook voor.
De aanwezigheid van een kurk in een Franse wijnfles zegt daarom vooral iets over traditie en de gekozen manier van afsluiten. Het is geen kwaliteitskeurmerk.
Wanneer gebruik je welke wijnopener?
Voor een gewone fles jonge wijn kun je vrijwel iedere degelijke kurkentrekker gebruiken.
Een klassieke kurkentrekker is klein en goedkoop, maar vraagt wat meer kracht.
Een vleugelkurkentrekker is gebruiksvriendelijk en geschikt voor dagelijks gebruik.
Een hefboomkurkentrekker is vooral prettig als je weinig kracht wilt gebruiken en vaak wijn opent.
Een elektrische kurkentrekker is het gemakkelijkst wanneer je met één druk op de knop klaar wilt zijn.
Een kelnersmes is ideaal als je een compacte, professionele wijnopener wilt die je ook gemakkelijk kunt meenemen.
Voor een oude fles met een kwetsbare kurk is een tweepuntskurkentrekker soms de beste keuze.
Het belangrijkste is dus niet welke wijnopener de meeste functies heeft, maar welke het beste bij jouw gebruik past.
Zo voorkom je dat de kurk afbreekt
Een afgebroken kurk is meestal geen reden om de fles weg te gooien.
De eerste stap is vooral rustig blijven.
Zorg ervoor dat de kurkentrekker recht boven de kurk staat. Draai de spiraal zo veel mogelijk in het midden en probeer hem diep genoeg in de kurk te krijgen.
Trek vervolgens rustig en gecontroleerd.
Bij een oude kurk moet je juist extra voorzichtig zijn. Een kurk die jarenlang in een fles heeft gezeten, kan uitdrogen en broos worden.
Trek bij zo’n fles liever langzaam dan met een plotselinge ruk.
Ook de opslag van de wijn heeft invloed op de kurk. Een wijnfles met natuurkurk wordt traditioneel liggend bewaard, zodat de kurk niet volledig uitdroogt.
Wat doe je als de kurk in de fles valt?
Het is vervelend, maar niet rampzalig.
Je kunt de wijn gewoon nog drinken. Het probleem is vooral dat er stukjes kurk in de wijn kunnen terechtkomen.
Giet de wijn eventueel voorzichtig door een fijne zeef of een ander geschikt filter in een schone karaf.
Bij een oude wijn kan dat zelfs een goed moment zijn om de wijn voorzichtig te decanteren. Daarbij moet je wel rekening houden met het feit dat niet iedere wijn beter wordt van langdurig contact met lucht.
Een afgebroken kurk betekent dus niet dat de wijn verloren is.
Hoe bewaar je een geopende fles wijn?
Een geopende fles wijn krijgt veel meer contact met zuurstof dan een ongeopende fles.
Daardoor verandert de wijn.
Vooral delicate witte en roséwijnen kunnen vrij snel hun frisheid verliezen. Ook rode wijn verandert na opening, al kan een jonge rode wijn in het begin juist wat mooier worden door het contact met zuurstof.
Sluit een geopende fles daarom goed af en zet hem, wanneer passend, koel weg.
Een speciale wijnstop kan daarbij handig zijn.
Een vacuümpomp kan de hoeveelheid lucht boven de wijn verminderen, maar verwacht er geen wonderen van. Het is vooral een hulpmiddel om de houdbaarheid wat te verlengen.
De beste manier om geopende wijn lang goed te houden blijft simpelweg: de fles op tijd opdrinken.
Waar moet je op letten bij het kopen van een kurkentrekker?
Kijk eerst naar de soort kurk die je meestal uit flessen moet halen. Voor gewone wijnflessen heb je geen ingewikkelde opener nodig.
Kijk vervolgens naar het mechanisme. Beweegt de spiraal soepel? Kun je de kurk goed recht benaderen? Voelt het handvat stevig aan?
Bij een hefboomkurkentrekker is vooral de stabiliteit belangrijk. De opener moet stevig op de fles blijven staan wanneer je de hendel gebruikt.
Bij een elektrische wijnopener zijn de kwaliteit van het mechanisme en de manier waarop de opener op de fles past belangrijker dan allerlei extra functies.
Bij een kelnersmes moet de spiraal soepel draaien en moet het hefboommechanisme stevig zijn.
En misschien wel de beste praktische tip: denk na over waar je de opener gaat gebruiken.
Een grote luxe wijnopener kan fantastisch zijn als hij thuis op het aanrecht staat. Voor een picknick, vakantie of restaurant is een kelnersmes veel handiger.
Een goede kurkentrekker hoeft dus niet ingewikkeld te zijn. Hij moet vooral doen waarvoor hij bedoeld is: de kurk eruit krijgen zonder de fles, de wijn of je humeur te verpesten.
Ervaringen
Heb je zelf ervaring met een bepaalde kurkentrekker of wijnopener? Plaats dan hieronder jouw ervaring. Vertel bijvoorbeeld welk type je gebruikt, of een elektrische wijnopener echt bevalt en welke kurkentrekker je het prettigst vindt werken.
Ook de ervaringen van andere gebruikers kun je hieronder lezen. Zo kun je niet alleen letten op de eigenschappen van verschillende wijnopeners, maar ook zien hoe ze in de praktijk bevallen.
Geef een reactie