Een houtkachel kan een huis op een aangename manier verwarmen en zorgt natuurlijk voor een heel andere sfeer dan een cv-ketel of warmtepomp. Toch is een houtkachel niet zomaar een kwestie van een kachel kopen, een pijp door het dak steken en hout erin doen. Vooral de keuze van de kachel, de aanleg van het rookkanaal, ventilatie en de manier waarop je stookt bepalen hoeveel warmte je krijgt en hoeveel rook en fijnstof je veroorzaakt.
In dit artikel lees je waar je op moet letten bij het kopen en gebruiken van een houtkachel. We bespreken de voor- en nadelen, het rendement, speksteen en natuursteen, de kosten van een rookkanaal, de actuele regels in Nederland, mechanische ventilatie, houtsoorten, schoorsteenvegen en de omgekeerde manier van aanmaken. Ook vergelijken we een houtkachel met een pelletkachel.
Inhoudsopgave
- Wat is een houtkachel?
- Wat zijn de voordelen van een houtkachel?
- Wat zijn de nadelen van een houtkachel?
- Welk rendement heeft een goede houtkachel?
- Houtkachel met mechanische ventilatie: waar moet je op letten?
- Waarom kiezen voor speksteen of natuursteen?
- Wat kost de installatie van een rookkanaal?
- Welke regels gelden er voor houtkachels in Nederland?
- Houtkachel en Stookwijzer: wanneer mag je stoken?
- Welke houtsoort brandt het langst en schoonst?
- Houtkachel of pelletkachel: wat is voordeliger?
- Geurhinder en fijnstof: zo beperk je de overlast
- Hoe vaak moet je een schoorsteen laten vegen?
- Houtkachel aanmaken zonder rook: de omgekeerde stookmethode
- Veelgemaakte fouten bij het stoken van een houtkachel
- Is een houtkachel nog een verstandige keuze?
- Ervaringen
Wat is een houtkachel?
Een houtkachel is een gesloten verbrandingstoestel waarin hout wordt verbrand om warmte te produceren. De warmte wordt rechtstreeks aan de ruimte afgegeven. Een deel komt als stralingswarmte door het glas en de behuizing, terwijl bij sommige modellen ook lucht langs de warme kachel wordt geleid om de ruimte sneller op te warmen.
Een moderne houtkachel werkt heel anders dan de oude allesbrander die vroeger in veel woningen stond. Bij een moderne kachel wordt de toevoer van verbrandingslucht beter geregeld en wordt geprobeerd de verbranding zo volledig mogelijk te laten verlopen. Daardoor wordt meer energie uit het hout gehaald en komen er bij goed gebruik minder onverbrande stoffen in de rook terecht.
Nieuwe houtkachels die in Europa op de markt worden gebracht moeten sinds 2022 voldoen aan de Europese Ecodesign-eisen. Die eisen hebben onder andere betrekking op rendement en emissies. (Informatiepunt Leefomgeving)
Toch is een moderne houtkachel niet automatisch een schone kachel. De praktijk is minstens zo belangrijk als de techniek. Nat hout, te weinig lucht, een slecht trekkende schoorsteen of voortdurend smoren van het vuur kunnen ervoor zorgen dat ook een moderne kachel veel rook produceert.
Een belangrijk verschil met een open haard is dat een houtkachel de verbranding grotendeels in een afgesloten ruimte laat plaatsvinden. Daardoor kan de verbranding beter worden geregeld en wordt de warmte veel efficiënter benut.
Wat zijn de voordelen van een houtkachel?
De aantrekkingskracht van een houtkachel zit natuurlijk niet alleen in de warmte. Het vuur zelf is voor veel mensen een belangrijke reden om er een te plaatsen.
Een heel ander soort warmte
De warmte van een houtkachel voelt anders aan dan warmte van radiatoren. Vooral de stralingswarmte is prettig wanneer je in de buurt van de kachel zit.
Een bijkomend voordeel is dat je met een houtkachel snel veel warmte in één ruimte kunt brengen. Je hoeft niet het hele verwarmingssysteem van het huis op temperatuur te brengen om bijvoorbeeld ’s avonds de woonkamer behaaglijk te maken.
Minder afhankelijk van het centrale verwarmingssysteem
Een houtkachel kan als aanvullende warmtebron worden gebruikt. Op een koude avond kun je bijvoorbeeld de woonkamer met hout verwarmen en de centrale verwarming daar lager zetten.
Dat betekent overigens niet automatisch dat je veel geld bespaart. Daarvoor moet je ook kijken naar de aanschafprijs, installatie, het hout en het rendement van de kachel.
Geen elektriciteit nodig voor de basiswerking
Een gewone houtkachel kan zonder elektriciteit branden. Dat kan een voordeel zijn wanneer de stroom uitvalt. Een pelletkachel is op dit punt anders: die heeft elektriciteit nodig voor onder andere de regeling en pellettoevoer.
Sfeer
Dat klinkt misschien als een voor de hand liggend voordeel, maar het is wel een belangrijke. Een houtkachel is voor veel mensen net zo goed een sfeermaker als een verwarmingsapparaat.
Daar staat tegenover dat de gezelligheid niet moet verhullen dat houtstook ook nadelen heeft voor de luchtkwaliteit. Bij het verbranden van hout komen onder andere fijnstof en koolmonoxide vrij. (RIVM)
Wat zijn de nadelen van een houtkachel?
Het grootste nadeel is misschien wel dat een houtkachel meer aandacht vraagt dan veel andere verwarmingssystemen.
Je moet hout kopen of zelf zagen en kloven, het hout droog opslaan, de kachel schoonhouden en de schoorsteen onderhouden. Ook moet je leren hoe je goed stookt.
Daarnaast is houtrook niet alleen een probleem voor de stoker. De rook kan ook bij buren terechtkomen. Vooral bij weinig wind blijft rook lang hangen.
Milieu Centraal wijst erop dat houtstook fijnstof en andere schadelijke stoffen veroorzaakt en adviseert daarom om zo min mogelijk hout te stoken. (Milieu Centraal)
Een ander nadeel is de beperkte regelbaarheid. Een warmtepomp of cv-installatie kun je vrijwel direct bijregelen. Bij een houtkachel zit je met de warmte die al in het hout zit. Eenmaal een groot blok hout toegevoegd, kun je dat niet meer uit de kachel halen.
Ook neemt een houtvoorraad behoorlijk wat ruimte in. Hout moet bovendien droog worden opgeslagen en bij voorkeur zo dat het goed kan ventileren.
Welk rendement heeft een goede houtkachel?
Als je naar het rendement kijkt, is het verleidelijk om simpelweg te zoeken naar het hoogste percentage. Dat is echter maar een deel van het verhaal.
Een moderne houtkachel met een goed ontwerp kan een aanzienlijk hoger rendement hebben dan een oude kachel of open haard. Nieuwe toestellen moeten bovendien voldoen aan de Europese Ecodesign-eisen. Het verplichte energielabel kan helpen bij het vergelijken van kachels.
Maar het rendement dat op papier staat, wordt onder gecontroleerde omstandigheden bepaald. In de praktijk kan het resultaat flink anders zijn. Milieu Centraal heeft bijvoorbeeld in een recent houtstookexperiment gemeten dat de praktijkuitstoot van een moderne Ecodesign-kachel niet automatisch overeenkwam met wat je op basis van de specificaties zou verwachten. Onder meer de omstandigheden, het hout en het rookkanaal kunnen daarbij een rol spelen. (Milieu Centraal)
Welke houtkachel heeft het hoogste rendement?
Er bestaat dus niet één type houtkachel dat altijd het hoogste rendement heeft.
Vooral deze eigenschappen zijn belangrijk:
- een moderne kachel die aan de Ecodesign-eisen voldoet;
- een goede verbrandingskamer;
- een passend vermogen voor de ruimte;
- een goed ontworpen en passend rookkanaal;
- voldoende verbrandingslucht;
- goed gedroogd hout;
- een vuur dat voldoende heet brandt.
Dat laatste wordt nogal eens onderschat. Een zeer zuinige kachel die voortdurend wordt gesmoord omdat hij eigenlijk te groot is voor de woonkamer, kan in de praktijk slechter presteren dan een kleinere kachel die normaal kan branden.
Het hoogste rendement bereik je daarom niet alleen door de beste kachel te kopen. Je moet de hele installatie als één systeem bekijken.
Houtkachel met mechanische ventilatie: waar moet je op letten?
Dit is een van de belangrijkste punten die vaak pas na aanschaf van de kachel aandacht krijgt.
Een houtkachel heeft zuurstof nodig. Een kachel met een traditionele, open luchttoevoer haalt die lucht uit de kamer. Tegelijkertijd kan mechanische ventilatie lucht uit de woning afzuigen.
Dat kan onderdruk veroorzaken.
Wanneer er onvoldoende nieuwe lucht binnenkomt, kan de kachel moeite krijgen om voldoende verbrandingslucht aan te zuigen. In het ergste geval kan de trek in het rookkanaal worden verstoord en kunnen rookgassen terug de woning in komen.
Het RIVM noemt mechanische afzuiging expliciet als mogelijke oorzaak van onderdruk en koolmonoxideproblemen bij verbrandingstoestellen. (RIVM)
Hoe merk je dat er te veel onderdruk is?
Een slechte trek kan zich bijvoorbeeld uiten in:
- rook die bij het openen van de deur de kamer in komt;
- een vuur dat moeilijk op gang komt;
- een kachel die steeds uit lijkt te willen gaan;
- rooklucht in de woonkamer;
- een vlambeeld dat duidelijk verandert wanneer de ventilatie wordt ingeschakeld.
Maar wacht niet tot je deze verschijnselen ziet. Een installatie moet vooraf goed worden ontworpen.
Een externe luchttoevoer is vaak de verstandigste oplossing
Bij een goed geïsoleerde of kierdichte woning is een rechtstreekse toevoer van buitenlucht naar de kachel vaak een veel betere oplossing dan erop vertrouwen dat via naden en ventilatieroosters voldoende lucht binnenkomt.
Laat de installateur daarbij niet alleen naar de kachel kijken. De ventilatie van de hele woning hoort bij de berekening.
Een belangrijke test is om te controleren wat er gebeurt wanneer de mechanische ventilatie op de hoogste stand draait. De kachel moet ook dan veilig blijven functioneren.
Er bestaat hierbij niet één simpel wettelijk onderdrukgetal waarmee je iedere houtkachel kunt beoordelen. De benodigde luchttoevoer en de werking van de rookgasafvoer hangen af van het toestel en de installatie. Het Bbl stelt wel eisen aan de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rookgas. (Informatiepunt Leefomgeving)
Heb je een woning met mechanische ventilatie, balansventilatie of een zeer goede kierdichting? Laat dan vóór de aanschaf controleren of de combinatie met de gewenste houtkachel veilig kan worden uitgevoerd.
Een koolmonoxidemelder in de ruimte met de kachel is daarnaast een verstandige extra veiligheidsmaatregel.
Waarom kiezen voor speksteen of natuursteen?
Sommige houtkachels zijn gedeeltelijk of volledig bekleed met speksteen of een andere steensoort. Dat ziet er niet alleen anders uit dan een kale stalen of gietijzeren kachel; de steen heeft ook een praktische functie.
Steen kan veel warmte opnemen en die warmte vervolgens langzaam weer afgeven.
Een gewone metalen kachel kan tijdens het branden behoorlijk heet worden en geeft snel veel warmte af. Wanneer het vuur uit is, neemt die warmteafgifte ook vrij snel af.
Een speksteenkachel werkt meer als een warmtebuffer. De steen wordt tijdens het stoken warm en blijft daarna nog lange tijd warmte afgeven.
Dat is vooral interessant wanneer je liever een gelijkmatiger warmte wilt dan een korte, felle warmteboost.
Is speksteen efficiënter?
Niet automatisch.
Een stenen bekleding maakt de verbranding in de kachel niet ineens efficiënter. Het belangrijkste voordeel zit in de manier waarop de warmte wordt opgeslagen en afgegeven.
Daarom kan een gewone moderne houtkachel met een goed rendement voor sommige woningen een betere keuze zijn dan een zware speksteenkachel. Wie vooral snel warmte wil wanneer hij thuiskomt, heeft andere wensen dan iemand die de hele avond een gelijkmatige warmte wil.
Ook natuursteen kan als warmtebuffer worden gebruikt. De eigenschappen verschillen per steensoort, waardoor het verstandig is vooral te kijken naar de totale constructie van de kachel.
Wat kost de installatie van een rookkanaal?
De kosten van een houtkachel vallen vaak hoger uit dan mensen vooraf denken. De kachel zelf is namelijk maar één onderdeel van de installatie.
Wanneer al een geschikt en veilig rookkanaal aanwezig is, kan de situatie relatief eenvoudig zijn. Bij een woning zonder bruikbare schoorsteen moet vaak een compleet dubbelwandig rookkanaal worden aangelegd.
Als indicatie liggen de totale kosten voor het installeren van een houtkachel inclusief rookkanaal in de praktijk grofweg vanaf enkele duizenden euro’s. Afhankelijk van de situatie kunnen de kosten aanzienlijk hoger uitvallen. Recente Nederlandse prijsindicaties lopen bijvoorbeeld uiteen van ongeveer €1.650 tot ruim €6.000 voor installatie, waarbij de precieze situatie sterk bepalend is. (Klussendirect)
Zie deze bedragen vooral als een orde van grootte en niet als een vaste prijslijst.
De kosten worden onder andere bepaald door:
- de lengte van het rookkanaal;
- het aantal verdiepingen;
- een bestaand of nieuw kanaal;
- het type dak;
- de bereikbaarheid;
- eventuele dakdoorvoeren;
- brandveilige afstand tot constructies;
- de benodigde isolatie van het kanaal;
- eventuele aanpassingen aan de woning.
Een goedkoop rookkanaal is uiteindelijk geen koopje als het slecht trekt of niet veilig is aangelegd.
Kan een houtkachel zonder schoorsteen door de gevel worden afgevoerd?
Voor vaste brandstoffen zoals hout is een eenvoudige gevelafvoer niet toegestaan. Bij nieuwbouw en verbouw moet de rookgasafvoer boven het dak uitkomen en gelden eisen voor onder meer de positie ten opzichte van de perceelgrens. (Informatiepunt Leefomgeving)
Ook bij een bestaande woning gelden technische eisen voor de rookgasafvoer. De precieze situatie moet worden beoordeeld aan de hand van de daarvoor geldende regels en normen. (Informatiepunt Leefomgeving)
Controleer daarnaast vooraf via het Omgevingsloket of voor de geplande rookgasafvoer een vergunning of andere toestemming nodig is. Of iets technisch vergunningvrij is, betekent namelijk niet automatisch dat iedere ruimtelijke situatie is toegestaan.
Welke regels gelden er voor houtkachels in Nederland?
De regels rond houtstook zijn de afgelopen jaren veranderd en er bestaat nogal wat verwarring over wat nu precies verboden is.
Voor houtkachels spelen verschillende soorten regels een rol.
Het Besluit bouwwerken leefomgeving, het Bbl, bevat landelijke technische eisen voor onder andere de rookgasafvoer en de toevoer van verbrandingslucht. Sinds 2022 gelden daarnaast Europese Ecodesign-eisen voor nieuwe houtkachels. (Informatiepunt Leefomgeving)
Gemeenten kunnen daarnaast in hun eigen omgevingsplan regels opnemen over houtstook. Daardoor kunnen de regels lokaal verschillen. Het is dus verstandig om niet alleen naar landelijke informatie te kijken, maar ook de regels van je eigen gemeente te controleren. (Informatiepunt Leefomgeving)
Wat mag je in een houtkachel verbranden?
Alleen geschikt, droog en onbehandeld hout.
Geschilderd, geïmpregneerd of gelakt hout hoort absoluut niet in de kachel. Ook afval, spaanplaat, MDF en vergelijkbare materialen zijn geen brandstof voor een houtkachel.
Het verbod op het verbranden van afvalstoffen volgt uit de Wet milieubeheer. (Informatiepunt Leefomgeving)
Papier en karton kun je beter ook niet gebruiken om de kachel aan te maken. Gebruik liever geschikte aanmaakblokjes en droog klein hout.
Houtkachel en Stookwijzer: wanneer mag je stoken?
Hier gaat het vaak mis omdat de termen Stookalert en Stookwijzer door elkaar worden gebruikt.
Het landelijke RIVM-stookalert is in 2024 voorlopig stopgezet toen de vernieuwde Stookwijzer werd ingevoerd. De Stookwijzer geeft tegenwoordig per postcode advies op basis van onder andere wind en luchtkwaliteit. (RIVM)
De Stookwijzer kent geen groene code. Bij geel is er al een waarschuwing dat houtstook voor overlast en luchtverontreiniging kan zorgen. Bij oranje en rood wordt geadviseerd om niet te stoken. Sommige gemeenten hebben bovendien eigen regels waarbij stoken bij bepaalde omstandigheden daadwerkelijk verboden kan zijn. (RIVM)
Wat moet je doen bij code rood of oranje?
Het praktische antwoord is simpel: laat de houtkachel uit.
Dat is niet alleen verstandig vanwege de buren. Bij weinig wind of slechte luchtkwaliteit blijft houtrook langer hangen. Daardoor neemt de blootstelling aan de rook toe.
Het RIVM heeft bij duizenden meldingen van houtrookoverlast een duidelijke relatie gevonden tussen weinig wind en meer overlast. (RIVM)
Ook bij geel is het verstandig om jezelf af te vragen of stoken op dat moment echt nodig is.
Een houtkachel gebruiken op een avond met vrijwel geen wind omdat je hem nu eenmaal hebt, is vanuit het oogpunt van overlast een stuk minder verstandig dan stoken op een moment waarop de rook goed kan worden afgevoerd.
Welke houtsoort brandt het langst en schoonst?
De houtsoort maakt verschil, maar minder dan veel mensen denken.
Het belangrijkste criterium is namelijk het vochtgehalte. Goed gedroogd hout is veel belangrijker dan de vraag of het precies eiken, beuken of berken is.
Hout met ongeveer 20 procent vocht of minder is geschikt om goed te stoken. Nat hout kost een deel van de beschikbare energie om eerst het water te verdampen. Bovendien neemt de kans op een slechte verbranding en meer rook toe.
Eikenhout
Eiken is een harde, dichte houtsoort die langzaam brandt en lang warmte kan afgeven. Het is daarom populair wanneer je langere tijd wilt stoken.
Het nadeel is dat eiken behoorlijk lang moet drogen. Eiken dat nog te vochtig is, is geen goede keuze voor de kachel.
Beukenhout
Beuken brandt rustig en gelijkmatig en geeft een mooi vlammenspel. Het is een uitstekende allround houtsoort en brandt eveneens relatief lang.
Voor veel houtkachels is goed droog beukenhout een prettige keuze.
Berkenhout
Berken is lichter en brandt gemakkelijker. Het is daardoor prettig om een vuur mee op gang te brengen. Het brandt echter minder lang dan zware houtsoorten zoals eik en beuk.
De bekende witte bast maakt berkenhout gemakkelijk herkenbaar.
Wat brandt het langst?
Van de drie genoemde soorten is eiken doorgaans de langzaamste brander, gevolgd door beuk. Berken brandt sneller.
Maar er zit een belangrijke nuance in: een droog blok beukenhout kan beter stoken dan een vochtig blok eikenhout.
Daarom is de volgorde bij het kopen van haardhout eigenlijk:
- geschikt en droog hout;
- juiste blokgrootte voor de kachel;
- daarna pas de houtsoort.
Dat voorkomt dat je veel geld betaalt voor een zogenaamd luxe houtsoort die vervolgens nog te vochtig is.
Houtkachel of pelletkachel: wat is voordeliger?
Een pelletkachel en een houtkachel lijken op het eerste gezicht op elkaar, maar ze werken behoorlijk verschillend.
Een houtkachel werkt met houtblokken en vraagt handmatig stoken. Een pelletkachel gebruikt kleine geperste houtkorrels en regelt de toevoer grotendeels automatisch.
Pelletkachels zijn doorgaans zuiniger met de brandstof. Milieu Centraal noemt voor pelletkachels ongeveer 80 procent nuttig gebruikte energie uit de pellets. (Milieu Centraal)
Toch betekent dat niet automatisch dat een pelletkachel voor iedereen goedkoper is.
De uiteindelijke stookkosten hangen af van de prijs van hout of pellets, het rendement, de warmtebehoefte van de woning en hoeveel uren je stookt. Wie goedkoop aan zeer goed droog hout kan komen, kan met een houtkachel gunstig uitkomen. Wie vooral gemak en automatische regeling belangrijk vindt, heeft meer aan een pelletkachel.
Welke is milieuvriendelijker?
Ook hier is het antwoord genuanceerd.
Een pelletkachel stoot doorgaans minder fijnstof uit dan een gewone houtkachel, onder andere doordat de brandstof gelijkmatiger is en de verbranding automatisch wordt geregeld. Milieu Centraal geeft aan dat bij vervanging van een houtkachel of open haard door een pelletkachel de hoeveelheid fijnstof sterk kan dalen, mits het aantal branduren niet flink toeneemt.
Dat laatste is belangrijk.
Als iemand eerst af en toe een houtkachel gebruikt en vervolgens de pelletkachel iedere dag vele uren laat draaien, kan een groot deel van het voordeel weer verdwijnen.
Wie vooral zo milieuvriendelijk mogelijk wil verwarmen, komt volgens Milieu Centraal beter uit bij een warmtepomp. Houtstook scoort wat betreft de combinatie van luchtvervuiling en klimaateffecten minder gunstig.
Geurhinder en fijnstof: zo beperk je de overlast
Een goede houtstoker probeert niet alleen het vuur zo efficiënt mogelijk te laten branden, maar houdt ook rekening met de omgeving.
Het beste uitgangspunt is simpel: als je rook goed kunt zien of ruiken, is er vaak iets te verbeteren.
Een vrijwel onzichtbare rookpluim betekent niet dat er helemaal geen uitstoot is, maar dikke witte, grijze of donkere rook is meestal een teken dat de verbranding niet optimaal verloopt.
Gebruik alleen goed droog hout en geef het vuur voldoende lucht. Laat de kachel niet urenlang op een heel laag pitje smeulen. Dat lijkt zuinig omdat het hout langer meegaat, maar een langzaam smeulend vuur is juist een belangrijke oorzaak van slechte verbranding.
Stook ook niet bij windstil of mistig weer en controleer de Stookwijzer voordat je begint. (Rijksoverheid)
Een onverwacht goede tip is om rekening te houden met waar je buren hun ramen en ventilatieopeningen hebben. Als jouw schoorsteen vlak naast een slaapkamerraam van de buren staat, kan een technisch toegestane installatie toch voor veel hinder zorgen.
En misschien nog belangrijker: neem een klacht van de buren serieus. Als iemand zegt dat de slaapkamer naar rook ruikt, is “maar mijn kachel is Ecodesign” geen oplossing. De uiteindelijke rookoverlast wordt immers bepaald door de hele installatie en de manier waarop je stookt.
Hoe vaak moet je een schoorsteen laten vegen?
Voor houtstook is jaarlijks laten vegen een verstandig uitgangspunt.
Er bestaat niet één algemene landelijke wettelijke regel die iedere particuliere houtkachel verplicht om bijvoorbeeld exact één keer per jaar door een schoorsteenveger te laten reinigen. De verzekering kan echter wel voorwaarden stellen. Daarom moet je altijd de voorwaarden van je eigen opstal- of brandverzekering controleren. (Univé)
Bij verschillende verzekeraars is jaarlijks onderhoud een voorwaarde of belangrijk uitgangspunt voor de dekking van schoorsteenbrand. Een veegbewijs kan daarbij belangrijk zijn. (ANWB)
Bewaar daarom de factuur of het veegbewijs.
Wie heel intensief stookt, doet er verstandig aan vaker te laten controleren. Bij veel gebruik kan één jaarlijkse veegbeurt onvoldoende zijn.
Wat kost schoorsteenvegen?
De prijs verschilt per regio en situatie, maar voor een normaal kanaal kun je tegenwoordig grofweg rekenen op enkele tientallen euro’s tot rond de honderd euro per kanaal. Recente prijsvoorbeelden liggen bijvoorbeeld rond €60 tot €85 voor een reguliere beurt, terwijl ingewikkeldere situaties duurder kunnen zijn.
Kijk bij een offerte niet alleen naar de laagste prijs. Een controle van de staat van het kanaal en een bruikbaar veegbewijs zijn minstens zo belangrijk.
Houtkachel aanmaken zonder rook: de omgekeerde stookmethode
Veel mensen zijn gewend om onderin een paar grote blokken te leggen, daar klein hout bovenop te gooien en vervolgens van onderen de boel aan te steken.
Bij een moderne houtkachel werkt het meestal beter om het vuur van bovenaf te laten beginnen.
Deze methode wordt vaak de omgekeerde stookmethode of Zwitserse methode genoemd.
Stap 1: leg de grootste blokken onderop
Leg twee of drie grotere blokken onderin de kachel. Laat wat ruimte tussen de blokken zodat lucht ertussen kan circuleren.
Leg ze niet strak tegen elkaar aan alsof je een muur bouwt.
Stap 2: leg daar kleinere blokken bovenop
Leg daar een tweede laag kleinere stukken hout bovenop. Daarboven komen nog kleinere houtjes.
Je krijgt dus eigenlijk een klein houtpakket dat van groot naar klein loopt.
Stap 3: leg het aanmaakhout helemaal bovenaan
Bovenop komt fijn, droog aanmaakhout.
Gebruik een geschikt aanmaakblokje en steek dat bovenaan aan.
Stap 4: zet de luchttoevoer voldoende open
Laat de kachel bij het aanmaken voldoende lucht krijgen. Het doel is dat het vuur snel op temperatuur komt.
Een veelgemaakte fout is om de luchttoevoer vrijwel meteen dicht te zetten omdat er dan minder hout lijkt te verdwijnen. Dat werkt averechts: de verbranding wordt slechter en de rookuitstoot kan toenemen.
Stap 5: laat het vuur zelf naar beneden zakken
Het vuur begint bovenaan en werkt zich langzaam naar beneden door het hout.
Daardoor worden de grotere blokken geleidelijk voorverwarmd voordat ze echt gaan branden. Dat helpt om de verbranding rustiger en schoner te laten verlopen.
De omgekeerde methode is geen truc waarmee een houtkachel volledig rookvrij wordt. Het is vooral een manier om de koude start, die normaal gesproken relatief veel rook kan veroorzaken, schoner te laten verlopen. Ook de kwaliteit van het hout, de trek en de kachel zelf blijven belangrijk. De methode wordt ook door onder meer verzekeraars als goede stookmethode genoemd.
Veelgemaakte fouten bij het stoken van een houtkachel
Een van de grootste fouten is hout gebruiken dat nog niet droog genoeg is. Het ziet er aan de buitenkant soms prima uit, maar dat zegt weinig over het vochtgehalte in het midden van het blok.
Een simpele vochtmeter kan daarom nuttiger zijn dan veel mensen denken.
Een andere fout is te grote blokken gebruiken. Een kachel die steeds moeite heeft om het hout goed te laten ontbranden, kan daardoor onnodig veel rook produceren.
Ook te weinig hout kan een probleem zijn. Sommige moderne kachels zijn ontworpen om met een bepaalde hoeveelheid hout een optimale verbranding te bereiken. Een klein smeulend vuurtje is dan niet automatisch zuiniger.
En dan is er nog het verkeerd afstellen van de luchttoevoer. De kachel steeds verder “knijpen” om zo lang mogelijk met een lading hout te doen klinkt logisch, maar een houtkachel is geen kaars. Een hete, volledige verbranding is belangrijker dan een zo lang mogelijke brandduur.
Tot slot wordt het rookkanaal nogal eens vergeten. Een kachel kan technisch uitstekend zijn, maar als de schoorsteen slecht trekt of vervuild is, wordt goed stoken een stuk moeilijker.
Is een houtkachel nog een verstandige keuze?
Dat hangt vooral af van waarom je een houtkachel wilt.
Wil je een extra warmtebron voor af en toe, vind je het vuur mooi en heb je een woning waarin de installatie veilig kan worden aangelegd? Dan kan een moderne houtkachel een aantrekkelijke aanvulling zijn.
Wil je daarentegen zo goedkoop en milieuvriendelijk mogelijk je volledige woning verwarmen, dan is een houtkachel niet vanzelfsprekend de beste keuze. De luchtvervuiling, het werk rond het hout en de benodigde installatie zijn serieuze nadelen.
Vooral de combinatie van een goed geïsoleerde woning, een goed passende kachel, een correct ontworpen rookkanaal, voldoende verbrandingslucht en droog hout maakt het verschil.
En misschien is dat wel de belangrijkste tip van allemaal: kijk niet alleen naar de kachel.
Een houtkachel is onderdeel van een systeem. De woning, ventilatie, schoorsteen, brandstof en manier van stoken bepalen samen het uiteindelijke resultaat.
Ervaringen
Heb je zelf een houtkachel? Dan kun je onder dit artikel jouw ervaringen delen. Vertel bijvoorbeeld welke houtkachel je hebt, welke houtsoort je gebruikt, hoe je de kachel hebt laten installeren en hoe tevreden je bent over het warmtecomfort en het verbruik.
Ook ervaringen met speksteen, mechanische ventilatie, een nieuw rookkanaal of het verminderen van rookoverlast zijn interessant voor andere lezers. Onder het artikel kun je de ervaringen van anderen lezen en zelf je ervaring met een houtkachel toevoegen.
Geef een reactie