Dit is het beste speelgoed voor kinderen van alle leeftijden

Op deze pagina brengen we de verschillende soorten speelgoed bij elkaar. Je vindt hier koopgidsen en testen, maar ook informatie over waar je op moet letten. Want wat maakt speelgoed eigenlijk goed? En wat zijn de eisen voor speelgoed voor een baby, peuter, kleuter of ouder kind?

Kies hier het onderwerp

Speelgoed is er in zoveel soorten dat kiezen soms verrassend lastig is. Een peuter heeft weinig aan speelgoed dat voor een achtjarige bedoeld is, terwijl een tiener meestal allang is uitgekeken op speelgoed waar een jong kind uren mee kan spelen.

Daar komt nog iets bij: goed speelgoed hoeft niet ingewikkeld, duur of technisch te zijn. Een paar bouwstenen, een doos klei of een goed spel kan soms veel langer interessant blijven dan een stuk speelgoed met tientallen functies.

Wat maakt speelgoed goed?

De vraag “wat is het beste speelgoed?” klinkt eenvoudiger dan hij is. Er bestaat namelijk geen speelgoed dat voor ieder kind het beste is.

Goed speelgoed sluit aan bij de leeftijd, ontwikkeling en belangstelling van een kind. Maar er is nog een belangrijke eigenschap: het moet uitnodigen om zelf iets te doen.

Een kind dat alleen maar op een knop hoeft te drukken en daarna naar een geluidje kijkt, heeft minder mogelijkheden om zelf te bedenken wat er gebeurt dan een kind dat met hetzelfde speelgoed kan bouwen, verzinnen, veranderen en opnieuw beginnen.

Dat betekent niet dat elektronisch of interactief speelgoed slecht is. Het gaat er vooral om hoeveel ruimte het kind krijgt om zelf actief te zijn.

Speelgoed voor baby’s

Bij baby’s draait spelen vooral om ontdekken. Ze leren de wereld kennen door te kijken, luisteren, voelen, grijpen en uiteindelijk ook door dingen in de mond te stoppen.

Goed babyspeelgoed moet daarom vooral eenvoudig en veilig zijn. Er mogen geen kleine onderdelen aan zitten die kunnen worden losgemaakt en ingeslikt. Het speelgoed moet stevig genoeg zijn om tegen een stootje te kunnen en moet goed schoon te maken zijn.

Eisen voor goed babyspeelgoed

Goed speelgoed voor een baby:

is geschikt voor de ontwikkelingsfase van de baby;
bevat geen kleine onderdelen die kunnen worden ingeslikt;
heeft geen scherpe randen of gevaarlijke uitstekende delen;
kan tegen bijten, gooien en laten vallen;
is gemakkelijk schoon te maken;
prikkelt bij voorkeur meerdere zintuigen.

Voor baby’s is minder vaak meer. Een eenvoudige rammelaar, zachte bal of speelgoed waar verschillende structuren aan zitten kan al heel interessant zijn.

Let ook op leeftijdsaanduidingen. Die staan er niet alleen om aan te geven wanneer een kind iets leuk gaat vinden. Ze kunnen ook te maken hebben met veiligheid.

Peuterspeelgoed

Een peuter wil niet meer alleen kijken. Hij of zij wil zelf dingen doen. Stapelen, bouwen, openen, sluiten, duwen, trekken, sorteren en imiteren zijn allemaal manieren waarop een peuter spelenderwijs leert.

Goed peuterspeelgoed geeft ruimte voor dat soort ontdekkingen. Een bouwset kan bijvoorbeeld eerst alleen worden gebruikt om blokken op elkaar te zetten. Later maakt een kind er een huis, garage of toren van.

Dat is een goede eigenschap van speelgoed: het groeit als het ware mee met het kind.

Eisen voor goed peuterspeelgoed

Bij peuters zijn vooral deze eigenschappen belangrijk:

stevig en veilig materiaal;
geen gemakkelijk loskomende kleine onderdelen;
eenvoudig genoeg om zelfstandig te begrijpen;
voldoende mogelijkheden om zelf iets te maken of te bedenken;
geschikt voor de motorische ontwikkeling;
gemakkelijk schoon te maken.

Speelgoed hoeft voor een peuter ook helemaal niet realistisch te zijn. Een blok kan een auto worden en een doos kan ineens een huis zijn. Juist die vrijheid is waardevol.

Kleuterspeelgoed

Een kleuter krijgt steeds meer belangstelling voor verhalen, rollen en regels. Een pop kan een patiënt zijn, een knuffel wordt een huisdier en een paar blokken veranderen in een kasteel.

Ook eenvoudige spellen worden vanaf deze leeftijd interessanter. Een kleuter leert wachten op zijn beurt, omgaan met winnen en verliezen en onthouden wat de bedoeling van een spel is.

Eisen voor goed kleuterspeelgoed

Goed speelgoed voor kleuters:

sluit aan bij de groeiende zelfstandigheid;
biedt ruimte voor fantasie;
stimuleert bewegen, bouwen of creëren;
heeft regels die een kind kan begrijpen;
is niet onnodig ingewikkeld;
blijft ook na meerdere keren spelen interessant.

Een veelgemaakte fout is speelgoed kopen dat vooral door volwassenen indrukwekkend wordt gevonden. Een kleuter heeft daar weinig aan als hij niet begrijpt wat ermee moet gebeuren.

Speelgoed voor kinderen in de basisschoolleeftijd

Vanaf ongeveer zes jaar verandert de manier van spelen behoorlijk. Kinderen kunnen langer met een opdracht bezig zijn en krijgen steeds meer belangstelling voor techniek, competitie, verzamelen, bouwen en ingewikkeldere verhalen.

Ook interesses gaan sterker uit elkaar lopen. Het ene kind wil experimenteren en bouwen, het andere wil tekenen, weer een ander is gek op voertuigen of spellen.

Daarom is leeftijd alleen geen goede manier om speelgoed te kiezen.

Eisen voor goed speelgoed voor basisschoolkinderen

Goed speelgoed voor deze leeftijd:

geeft het kind voldoende uitdaging;
laat ruimte voor eigen oplossingen;
is niet na een paar minuten uitgespeeld;
past bij de interesses van het kind;
kan eventueel samen met anderen worden gebruikt;
is stevig genoeg voor intensief gebruik.

Een interessant criterium is hoeveel verschillende dingen je met speelgoed kunt doen. Een bouwset waarmee steeds hetzelfde bouwwerk moet worden nagebouwd, heeft minder speelruimte dan materiaal waarmee een kind zelf iets kan ontwerpen.

Speelgoed voor tieners

Bij tieners wordt het woord speelgoed wat ingewikkelder. Een tiener noemt iets misschien liever een gadget, hobbyproduct of spel. Maar het principe blijft hetzelfde: het moet interessant zijn en aansluiten bij de persoon die het gebruikt.

Technisch speelgoed, spellen, creatieve producten, drones, modelbouw en muziek- of lichtproducten kunnen allemaal aantrekkelijk zijn.

Eisen voor goed speelgoed voor tieners

Goed speelgoed voor tieners:

sluit aan bij hun interesses;
biedt voldoende uitdaging;
voelt niet kinderachtig aan;
geeft ruimte voor zelfstandigheid;
kan langere tijd interessant blijven;
stimuleert bij voorkeur creativiteit, strategie of vaardigheden.

Bij deze leeftijd is het vooral belangrijk om niet uitsluitend naar de leeftijd op de verpakking te kijken. Een twaalfjarige die veel van techniek houdt, kan behoefte hebben aan heel ander speelgoed dan een leeftijdgenoot die vooral met vrienden spellen speelt.

Spellen

Spellen zijn een bijzondere vorm van speelgoed. Je speelt niet alleen met het materiaal, maar vooral volgens regels. Daardoor leren kinderen omgaan met wachten, winnen, verliezen, plannen en samenwerken.

Een goed kinderspel hoeft niet ingewikkeld te zijn. Integendeel. Wanneer de regels zo ingewikkeld zijn dat een volwassene eerst een handleiding van twintig pagina’s moet lezen, is dat niet automatisch geschikt voor jonge kinderen.

Eisen voor een goed spel

Een goed spel heeft:

duidelijke regels;
een speelduur die bij de leeftijd past;
weinig onnodige wachttijd;
voldoende afwisseling;
een eerlijke kans voor de spelers;
een moeilijkheidsgraad die past bij de spelers.

Bij jonge kinderen is de speelduur extra belangrijk. Een spel kan inhoudelijk geweldig zijn, maar toch mislukken als een kind na vijf minuten zijn aandacht kwijt is.

Een ander mooi criterium is de revanchefactor: willen de spelers na afloop meteen nog een keer?

Educatief speelgoed

Educatief speelgoed heeft een beetje een probleem met zijn naam. Zodra op de verpakking staat dat iets leerzaam is, klinkt het al snel alsof spelen een verkapte les moet worden.

Dat hoeft helemaal niet.

Het beste educatieve speelgoed laat een kind iets leren zonder dat het voelt als leren. Een bouwset kan ruimtelijk inzicht stimuleren. Een puzzel kan logisch denken oefenen. Een knutselactiviteit kan de fijne motoriek en creativiteit aanspreken.

Eisen voor goed educatief speelgoed

Goed educatief speelgoed:

heeft een duidelijk leerdoel zonder schools te worden;
blijft vooral leuk om mee te spelen;
geeft het kind ruimte om fouten te maken;
past bij het ontwikkelingsniveau;
biedt bij voorkeur verschillende moeilijkheidsgraden;
stimuleert actief nadenken of doen.

De beste vraag is daarom niet: “Wat leert mijn kind hiervan?” maar: “Wat gaat mijn kind hier zelf mee ontdekken?”

Dat levert vaak een veel betere keuze op.

Creatief speelgoed

Tekenen, schilderen, kleien, knippen, bouwen en knutselen zijn vormen van spelen waarbij het eindresultaat niet vastligt.

Dat maakt creatief speelgoed bijzonder waardevol. Een kind hoeft niet precies hetzelfde te maken als het voorbeeld op de verpakking. Een eigen idee is juist het doel.

Eisen voor goed creatief speelgoed

Creatief speelgoed moet vooral materiaal en mogelijkheden bieden. Het hoeft niet voor te schrijven wat het kind moet maken.

Goede creatieve materialen zijn veilig, prettig te gebruiken en geschikt voor de leeftijd. Ook is het handig als je ze na gebruik gemakkelijk kunt opruimen.

En accepteer vooral dat het resultaat soms helemaal nergens op lijkt. Een kind dat een prachtig monster maakt dat volgens de ouder eigenlijk een huis had moeten worden, is misschien juist uitstekend aan het spelen.

Buitenspeelgoed

Buitenspelen heeft een voordeel dat je binnenshuis moeilijk kunt nabootsen: kinderen kunnen bewegen.

Een bal, step, skelter, zandbak, waterpistool, trampoline of speeltoestel kan ervoor zorgen dat een kind vanzelf meer beweegt.

Eisen voor goed buitenspeelgoed

Goed buitenspeelgoed moet:

stevig genoeg zijn voor buitengebruik;
geschikt zijn voor de leeftijd en het gewicht van het kind;
stabiel en veilig zijn;
tegen weersinvloeden kunnen of gemakkelijk opgeborgen kunnen worden;
passen bij de beschikbare ruimte;
uitnodigen tot bewegen.

Bij buitenspeelgoed is de omgeving onderdeel van de beoordeling. Een grote trampoline kan uitstekend speelgoed zijn, maar niet wanneer hij eigenlijk niet in de tuin past.

Ook bij speeltoestellen is de ondergrond belangrijk. Veilig speelgoed houdt niet op bij het product zelf.

Speelgoed op wielen

Fietsen, steppen en skelters vallen ergens tussen speelgoed en vervoermiddel in. Ze zijn leuk, maar kinderen moeten er ook mee leren omgaan.

Een goed product voor een kind moet daarom passen bij de lichaamslengte en motorische vaardigheden. Te groot of te zwaar speelgoed kan het juist moeilijker maken om veilig te leren rijden.

Eisen voor goed speelgoed op wielen

Let vooral op:

passende maat;
goede stabiliteit;
stevige constructie;
goed werkende remmen waar die nodig zijn;
comfortabele bediening;
bescherming die past bij het gebruik.

Bij dit soort speelgoed hoort ook begeleiding. Een goed product maakt een kind niet automatisch een veilige bestuurder.

Elektrisch en elektronisch speelgoed

Elektronisch speelgoed is tegenwoordig een enorme categorie. Denk aan interactieve spellen, kindercamera’s, bestuurbare voertuigen, drones, lichtproducten en allerlei speelgoed dat reageert op beweging of geluid.

Elektronica kan speelgoed interessanter maken, maar het is geen kwaliteitsgarantie.

Eisen voor goed elektronisch speelgoed

Goed elektronisch speelgoed:

is geschikt voor de leeftijd;
is eenvoudig genoeg om te bedienen;
heeft een duidelijke functie;
is stevig gebouwd;
gebruikt geen onnodig ingewikkelde bediening;
heeft een veilige manier van opladen en gebruiken;
laat het kind zelf actief bezig zijn.

Bij speelgoed met een scherm of geluid is ook de duur van het gebruik iets om over na te denken. Een apparaat dat alleen maar aandacht vraagt, is iets anders dan speelgoed waarmee een kind zelf iets maakt, bestuurt of onderzoekt.

Drones en radiografisch speelgoed

Bestuurbaar speelgoed heeft iets bijzonders. Het kind moet niet alleen spelen, maar ook leren hoe het speelgoed reageert.

Dat geldt voor een eenvoudige bestuurbare auto, maar nog sterker voor een drone. Daarbij moeten richting, snelheid en omgeving voortdurend in de gaten worden gehouden.

Eisen voor goed bestuurbaar speelgoed

Een goed bestuurbaar voertuig:

reageert voorspelbaar op de bediening;
is niet onnodig ingewikkeld;
is stevig genoeg voor de leeftijdsgroep;
kan veilig worden gebruikt;
geeft het kind ruimte om vaardigheden te ontwikkelen.

Bij een drone komt daar nog bij dat kinderen niet zonder toezicht moeten vliegen wanneer de omgeving of het toestel daar aanleiding toe geeft. Een drone is geen gewoon binnenspeelgoed.

Speelgoed voor water en zwembad

Water is voor veel kinderen onweerstaanbaar speelgoed. Een klein badje, waterpistool of ander waterspeelgoed kan op warme dagen uren plezier opleveren.

Maar water vraagt ook om extra oplettendheid. Zelfs bij weinig water kan een jong kind in de problemen komen.

Eisen voor goed waterspeelgoed

Goed waterspeelgoed:

is geschikt voor de leeftijd;
bevat geen scherpe of gemakkelijk loskomende delen;
is gemakkelijk schoon te maken;
blijft stabiel wanneer dat nodig is;
is bestand tegen water en zon;
wordt gebruikt onder passend toezicht.

Een zwembad is bovendien nooit een vervanging voor toezicht. Dat geldt ook voor kleine kinderbadjes.

Speelgoed voor fantasie en rollenspel

Poppen, knuffels, verkleedkleding, winkeltjes, keukentjes, garages en speelhuizen geven kinderen de mogelijkheid om situaties uit het dagelijks leven na te spelen.

Dat lijkt misschien simpel, maar kinderen zijn tijdens zo’n spel voortdurend bezig met taal, sociale situaties en het bedenken van oplossingen.

Eisen voor goed fantasiespeelgoed

Goed fantasiespeelgoed hoeft eigenlijk maar weinig voor te schrijven. Het moet vooral mogelijkheden bieden.

Een goede speelgoedkeuken hoeft bijvoorbeeld niet echt te koken. Een kind kan er een restaurant van maken, een winkel of zelfs een ruimteschip.

Hoe meer kanten een stuk speelgoed op kan, hoe groter de kans dat het lang interessant blijft.

Bouw- en constructiespeelgoed

Bouwen is een van de meest tijdloze vormen van spelen. Het begint bij baby’s en peuters met stapelen en gaat bij oudere kinderen over in ingewikkelde bouwwerken, constructies en technische projecten.

Eisen voor goed constructiespeelgoed

Goed bouwspeelgoed:

is stevig;
past bij de motorische vaardigheden;
geeft ruimte voor eigen ontwerpen;
heeft voldoende variatie;
kan opnieuw worden opgebouwd;
daagt het kind uit zonder voortdurend te frustreren.

Een mooie eigenschap van bouwspeelgoed is dat mislukken onderdeel van het spel is. Een toren die omvalt, is geen mislukking als het kind daarna ontdekt waarom hij omviel.

Puzzels en denkspelletjes

Puzzels kunnen al op jonge leeftijd worden gebruikt en meegroeien met het kind. Eerst zijn het misschien maar enkele grote stukken, later kunnen er honderden stukjes of ingewikkelde denkproblemen ontstaan.

Eisen voor een goede puzzel

Een goede puzzel moet uitdagend zijn zonder onmogelijk te worden. Te gemakkelijk en een kind is snel klaar; te moeilijk en de puzzel verdwijnt waarschijnlijk in de kast.

Bij jonge kinderen zijn grote, stevige stukken handig. Bij oudere kinderen kan juist de uitdaging belangrijker worden.

Ook hier geldt: het juiste niveau is belangrijker dan het aantal stukjes.

Knuffels en zacht speelgoed

Een knuffel is misschien wel een van de eenvoudigste soorten speelgoed. Toch kunnen kinderen er jarenlang gehecht aan raken.

Vooral bij jonge kinderen is een knuffel vaak meer dan speelgoed. Het kan een vertrouwd voorwerp worden bij het slapen, reizen of troosten.

Eisen voor een goede knuffel

Een goede knuffel is zacht, stevig en geschikt voor de leeftijd. Ogen, neuzen en andere onderdelen mogen niet gemakkelijk loskomen.

Wasbaarheid is ook een praktische eigenschap. Een knuffel die overal mee naartoe gaat, wordt nu eenmaal vies.

Speelgoed dat meegroeit

Een van de beste manieren om te beoordelen of speelgoed waardevol is, is kijken hoe lang het interessant blijft.

Sommig speelgoed heeft één functie. Zodra een kind die functie heeft ontdekt, is het klaar.

Ander speelgoed verandert met het kind mee. Een bouwset kan bijvoorbeeld eerst worden gebruikt om simpele torens te maken en later om ingewikkelde constructies te bouwen.

Dat soort speelgoed is vaak een slimme aankoop, omdat je niet alleen betaalt voor het eerste plezier, maar voor veel verschillende speelmomenten.

Veiligheid gaat voor alles

Bij speelgoed hoort veiligheid altijd bovenaan te staan. Let op de leeftijdsaanduiding en controleer speelgoed regelmatig op beschadigingen.

Vooral bij jonge kinderen is het belangrijk om te kijken of er kleine onderdelen kunnen loskomen. Een speelgoedauto die prima geschikt is voor een ouder kind kan bijvoorbeeld ongeschikt zijn voor een peuter die alles onderzoekt met zijn mond.

Ook batterijen verdienen aandacht. Zorg dat batterijvakjes goed gesloten zijn en dat kinderen niet bij losse batterijen kunnen.

Bij speelgoed met magneten is extra voorzichtigheid nodig. Kleine krachtige magneten kunnen bij inslikken ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken.

Duurzaam speelgoed

Duurzaamheid gaat niet alleen over het materiaal waarvan speelgoed is gemaakt. Een stuk speelgoed dat jarenlang meegaat en door meerdere kinderen wordt gebruikt, kan uiteindelijk een veel duurzamere keuze zijn dan iets dat na een paar weken wordt weggegooid.

Kijk daarom ook naar de levensduur.

Kan het speelgoed tegen een stootje? Kunnen onderdelen worden vervangen? Kan het worden doorgegeven aan een jonger kind? En blijft het interessant wanneer de eerste nieuwigheid eraf is?

Dat zijn vragen die bij duurzaam speelgoed eigenlijk belangrijker zijn dan alleen het materiaal op de verpakking.

Hoe kies je speelgoed dat echt gebruikt gaat worden?

De beste tip is misschien wel: kijk naar het kind en niet naar de reclame.

Waar speelt het kind nu graag mee? Waar blijft het uit zichzelf lang mee bezig? Maakt het graag dingen, beweegt het graag, speelt het verhalen na of wil het juist alles weten over techniek?

Dat zegt meestal meer dan een lijst met populaire speelgoedproducten.

Een kind dat urenlang dozen ombouwt tot garages heeft misschien meer aan een grote doos bouwmateriaal dan aan een duur elektronisch speelgoedproduct.

Goed speelgoed hoeft niet duur te zijn

Prijs en speelwaarde zijn twee verschillende dingen.

Een goedkoop kaartspel kan tientallen keren op tafel komen. Een duur cadeau kan na een week vergeten zijn.

Kijk daarom bij het vergelijken niet alleen naar wat het speelgoed kost, maar vooral naar hoeveel verschillende manieren er zijn om ermee te spelen.

Speelgoed dat steeds opnieuw iets anders kan worden, heeft vaak een veel langere levensduur dan speelgoed met één spectaculaire functie.

Wat is dan het beste speelgoed?

Het beste speelgoed is speelgoed waarmee een kind daadwerkelijk wil spelen.

Dat klinkt logisch, maar het is een belangrijk onderscheid. Een product kan technisch knap, prachtig ontworpen en hoog beoordeeld zijn en toch niet aansluiten bij een bepaald kind.

Goed speelgoed past bij de leeftijd, maar ook bij de belangstelling en ontwikkeling van het kind. Het is veilig, stevig genoeg, begrijpelijk en biedt voldoende ruimte om zelf iets te doen.

En misschien is dat wel de belangrijkste eigenschap: het kind moet niet alleen reageren op het speelgoed, maar het speelgoed zelf gebruiken om iets te bedenken.

Testen helpen, maar kijk verder dan de winnaar

Een speelgoedtest kan een goed startpunt zijn. Je krijgt inzicht in kwaliteit, gebruiksgemak en eigenschappen die je zelf misschien over het hoofd ziet.

Maar de winnaar van een test is niet automatisch de beste keuze voor ieder kind.

Kijk daarom altijd naar de leeftijd, het gebruik, de beschikbare ruimte en de belangstelling van het kind. Een product dat vooral geschikt is voor fanatieke bouwers heeft weinig toegevoegde waarde voor een kind dat liever buiten speelt.

Gebruik een test dus vooral om de keuze kleiner te maken. Daarna begint het belangrijkste deel: bedenken wat bij het kind past.

Speelgoed waar kinderen naar terugkomen

Er is een eenvoudige manier om te ontdekken of speelgoed echt geslaagd is.

Kijk wat er na een paar weken gebeurt.

Ligt het speelgoed ergens onder in een kast, of wordt het steeds opnieuw gepakt? Wordt het steeds op dezelfde manier gebruikt, of bedenkt het kind iedere keer iets nieuws?

Dat laatste is vaak een veel betere aanwijzing voor de kwaliteit van speelgoed dan een indrukwekkende verpakking of een lange lijst functies.

Uiteindelijk draait goed speelgoed niet om hoeveel het kan, maar om hoeveel een kind ermee kan doen.

Alles over speelgoed bij elkaar

Van babyspeelgoed en peuterspeelgoed tot spellen, educatief speelgoed, buitenspeelgoed en elektronisch speelgoed: de keuze is enorm.

Daarom is het handig om niet alleen te zoeken naar het beste speelgoed in het algemeen, maar naar speelgoed dat past bij de leeftijd, ontwikkeling en belangstelling van het kind.

Een goed gekozen stuk speelgoed hoeft niet het nieuwste of duurste te zijn. Als het veilig is, stevig genoeg is, uitnodigt tot spelen en na weken nog steeds uit de kast wordt gehaald, heb je waarschijnlijk een veel betere aankoop gedaan dan met speelgoed dat alleen op het moment van uitpakken indruk maakt.